I. Cơ chế trao đổi khí bình thường

• Tại phế nang:

  • Oxy (O₂) đi vào phổi, đến các phế nang.

  • Mạch máu bao quanh phế nang mang CO₂ đến.

  • Giữa phế nang và mao mạch có một lớp màng cực mỏng, gần như “bằng 0”.

  • Nhờ lớp màng mỏng này, khí khuếch tán dễ dàng:

    • CO₂ từ máu khuếch tán ra phế nang.

    • O₂ từ phế nang khuếch tán vào máu.

→ Kết quả: máu ra khỏi phổi có nhiều O₂ và ít CO₂.
→ Đây là trạng thái bình thường, khi khoảng kẽ gần như không có dịch.

---

II. Khi bị phù phổi

• Nguyên nhân có thể do:

  • Sau gây mê.

  • Phản ứng dị ứng, sốc thuốc.

  • Sau chấn thương, hoặc bệnh lý gây rò rỉ mạch máu.

• Cơ chế:

  • Dịch thoát ra và tích tụ ở khoảng kẽ giữa phế nang và mao mạch.

  • Lúc này, lớp màng trao đổi khí dày lên vì có nước.

  • Kết quả: khí không khuếch tán được → thiếu oxy, khó thở, tím tái.

---

III. Mục tiêu điều trị

Trọng tâm: Giảm nhanh phù phổi → rút dịch khỏi khoảng kẽ → phục hồi trao đổi khí.

Cần các thuốc rút nước ra khỏi mô (đưa trở lại lòng mạch) và tăng đào thải qua thận.

---

IV. Phác đồ điều trị (trong cấp cứu)

1. Furosemid 

• Mục tiêu: Lợi tiểu mạnh – kéo nước từ khoảng kẽ vào mạch máu → thải ra ngoài.

• Liều khuyến cáo: 2 mg/kg (có thể đến 4 mg/kg).

• Cách dùng trong cấp cứu:

  • Tiêm/truyền mỗi 30 phút, liên tục 3 mũi đầu.

  • Mỗi mũi cách nhau 30 phút (tổng thời gian ~1,5 giờ).

  • Sau khoảng nửa tiếng sẽ thấy bệnh nhân tiểu nhiều (hiệu quả).

→ Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa phác đồ cấp cứu và phác đồ thông thường.

---

2. Xông (thuốc giãn phế quản)

• Mục tiêu: Giãn đường thở, giúp oxy đi sâu vào phế nang.

• Cách dùng:

  • Xông mỗi 30 phút, song song với tiêm furosemid.

  • Có thể dùng thuốc hít giãn phế quản của người (salbutamol, tiotropium, v.v.).

  • Nếu không có máy xông, có thể chế dụng cụ đơn giản:

    • Dùng chai Pepsi/coca rửa sạch, cắt đáy chai.

    • Đưa mõm chó/mèo vào miệng chai, xịt thuốc vào miệng chai để hít khí dung.

---

3. Dexamethasone (hoặc Prednisolone)

• Tác dụng: Kháng viêm, giảm phù, ổn định màng mao mạch.

• Liều: Dùng đúng theo hướng dẫn bao bì, thường 2 mũi/ngày.

---

4. Manitol + Glucose 30%

• Cơ chế: Tăng áp lực thẩm thấu trong lòng mạch → kéo nước từ mô (khoảng kẽ) vào mạch.

• Cách dùng: Truyền tĩnh mạch.

  • Manitol: dung dịch ưu trương.

  • Đường 30%: truyền kèm để tăng hiệu quả hút dịch.

---

5. Kháng Histamin + Adrenaline

• Mục tiêu: Ngăn phản ứng dị ứng nếu phù phổi do sốc phản vệ.

• Cơ chế:

  • Thuốc kháng histamin chiếm chỗ thụ thể, ngăn chất gây dị ứng gắn vào.

  • Adrenaline (0,1 ml tiêm dưới da) giúp co mạch, giảm rò rỉ dịch.

---

6. Các thuốc hỗ trợ

• Vitamin C + Rutin: Làm bền thành mạch, chống thấm dịch.

• Vitamin K1: Hỗ trợ đông máu, hạn chế chảy máu mao mạch.

• Chamin (nếu có): Giúp bảo vệ niêm mạc phổi.

• Oxy: Cho thở oxy liên tục.

---

V. Chăm sóc và hỗ trợ 

• Theo dõi thân nhiệt:

  • Khi thở nhanh, cơ thể dễ mất nhiệt → tụt thân nhiệt.

  • Cần ủ ấm cơ thể và sưởi ấm không khí hít vào, không chỉ sưởi thân ngoài.

• Sưởi đúng cách:

  • Không đặt trực tiếp lên thân, mà làm ấm môi trường xung quanh mõm để khí hít vào là khí ấm.

  • Điều này giúp giảm co thắt phế quản, cải thiện thông khí.

---

VI. Tổng kết phác đồ cấp cứu phù phổi

 

Hãy liên hệ với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!