RBC (Red Blood Cell Count) là chỉ số thể hiện tổng số lượng tế bào hồng cầu trong máu.
Chỉ số này giúp đánh giá tình trạng thiếu máu hoặc mất máu ở vật nuôi.

1. Khi nào coi là thiếu máu?

Ta chỉ xét thiếu máu khi RBC giảm xuống dưới 4.5.
Nếu RBC vẫn trên 4.5, thì coi như bình thường hoặc hơi giảm nhẹ, chưa đủ để chẩn đoán bệnh lý rõ ràng.

2. Các nguyên nhân thường gặp khi RBC giảm

(1) Giảm tiểu cầu hoặc sốt

→ Nghi ký sinh trùng máu (Babesia, Ehrlichia, Mycoplasma haemofelis, v.v.)
→ Cần test hoặc soi máu kiểm tra ngay, đây là nguyên nhân rất phổ biến.

(2) Creatinin tăng + lông sơ xác + cơ thể gầy

→ Nghi suy thận mạn tính
Giải thích: Thận có vai trò tiết ra hormone Erythropoietin (EPO) – kích thích tủy xương tạo hồng cầu.
Khi thận suy → giảm tiết EPO → thiếu máu do giảm sinh hồng cầu.

(3) Hồng cầu, tiểu cầu và lympho đều giảm + RDW bình thường

→ Nghi suy tủy hoặc xơ tủy
Bình thường nếu thiếu hồng cầu, cơ thể sẽ tăng sinh hồng cầu non → RDW tăng.
Nhưng nếu RDW vẫn bình thường → nghĩa là tủy không sản xuất được hồng cầu non → “nhà máy sản xuất” đã hỏng.

Nguyên nhân:

• Hóa chất độc, thuốc kháng sinh nặng.

• Virus, vi khuẩn tấn công tủy xương (ví dụ: Parvovirus).

(4) Hồng cầu giảm + vàng da/huyết tương đỏ + triệu chứng mơ hồ

→ Nghi tan máu do bệnh tự miễn
Cơ thể tự sinh kháng thể chống lại hồng cầu, làm phân huỷ hồng cầu → thiếu máu.

(5) Hồng cầu giảm + vàng da/huyết tương đỏ + biểu hiện cấp tính

→ Nghi ngộ độc cấp (ví dụ: hành, tỏi, thuốc diệt chuột, kẽm phosphide…).
Các chất độc này gây vỡ màng hồng cầu, dẫn tới tan máu cấp.

(6) Có tiền sử chấn thương trong vòng 1 tháng gần đây

→ Nghi mất máu thực thể (xuất huyết ngoài hoặc trong).
Ví dụ: chấn thương, mổ, vết thương sâu.

(7) Hồng cầu giảm + vàng da

→ Nghi nhiễm Leptospira (xoắn khuẩn).
→ Test kiểm tra Lepto để xác định.
Leptospira gây tổn thương gan – thận → vàng da, thiếu máu, sốt.

(8) RBC giảm + phân đen hoặc có máu tươi

→ Nghi nhiễm giun móc (Ancylostoma spp.)
Giun móc bám vào niêm mạc ruột gây xuất huyết âm ỉ kéo dài, dẫn đến thiếu máu mạn tính.
→ Soi phân kiểm tra trứng giun.

(9) Lách to (sờ thấy hoặc siêu âm phát hiện)

→ Nghi u lách hoặc tăng sinh tế bào trong lách.
Lách là “nghĩa địa của hồng cầu”, nơi tiêu huỷ hồng cầu già.
→ Càng nhiều hồng cầu chết → lách càng phì đại.

(10) Khối bất thường trong ổ bụng hoặc ngoài da

→ Nghi mất máu do khối u (xuất huyết trong u hoặc di căn mạch máu).
→ Cần siêu âm, chụp X-quang để xác định vị trí và bản chất khối.

3. Khi RBC tăng

• Tăng nhẹ (8–12): → Nghi mất nước.
  Mất nước → máu cô đặc → tỷ lệ hồng cầu tăng giả tạo.

• RBC > 20: → Nghi u máu hoặc tăng sinh hồng cầu bất thường\

Ghi nhớ nhanh

Tài liệu tham khảo

• Guyton & Hall, Textbook of Medical Physiology, 14th Ed., 2021

• Weiss & Wardrop, Schalm’s Veterinary Hematology, 6th Ed., 2010

• Birkenheuer et al., 2008, Vet. Clin. North Am. Small Anim. Pract.

• Bowman, Georgis’ Parasitology for Veterinarians, 11th Ed., 2021

• Thrall et al., 2012, Veterinary Hematology and Clinical Chemistry

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

The post Ý nghĩa của chỉ số RBC (hồng cầu) ở chó mèo appeared first on EduVET.

1. Tổng quan

Trong công thức máu, tiểu cầu là chỉ số phản ánh khả năng đông máu của cơ thể. Khi đọc kết quả xét nghiệm, ta chỉ cần quan tâm hai vấn đề chính:

• Tiểu cầu giảm 

• Tiểu cầu tăng 

Nếu tiểu cầu giảm nhẹ ở mức 100 – 1000 không có ý nghĩa lâm sàng lớn, trừ khi kèm theo dấu hiệu xuất huyết.

2. Tiểu cầu giảm

• Khi tiểu cầu giảm dưới 100 x10⁹/L, cần đặc biệt lưu ý vì máu sẽ chậm đông.

• Đây là tình trạng máu chậm đông do nguyên nhân tiểu cầu, khác với máu chậm đông do rối loạn yếu tố đông máu.

Nguyên nhân thường gặp:

• Mất máu cấp kéo dài.

• Nhiễm virus (VD: Carre, Parvovirus).

• Bệnh tủy xương, bệnh miễn dịch, thuốc độc tế bào.

Điều trị:

• Có thể sử dụng Prednisolone hoặc Vincristine để kích thích tăng sản xuất tiểu cầu.

• Trong một số trường hợp cấp, có thể truyền máu toàn phần nếu mất máu nhiều.

3. Xác định nguyên nhân giảm tiểu cầu

Nếu con vật chảy máu liên tục (chảy máu mũi, máu sau phẫu thuật, vết thương lâu cầm máu…), cần xác định nguyên nhân:

1. Do giảm tiểu cầu:
   → Máu chậm đông do tiểu cầu, kiểm tra bằng xét nghiệm công thức máu
   → Dùng Prednisolone hoặc Vincristine.

2. Do rối loạn yếu tố đông máu:
   → Tiểu cầu bình thường, nhưng vẫn chảy máu.
   → Cần truyền máu toàn phần để bổ sung các yếu tố đông máu.

3. Do tổn thương cơ học (cọ xát, khối u, polyp):
   → Chảy máu do vết thương hoặc khối u cọ vào mạch máu (VD: u trong bàng quang, polyp mũi).
   → Điều trị ngoại khoa là hướng xử lý chính.

4. Kiểm tra khả năng đông máu

(Tiểu cầu là những chấm màu tím trong hình)

Khi chưa chưa thể xác định được nguyên nhân chảy máu, có thiếu tiểu cầu hay không khi không đủ thiết bị, có thể thực hiện kiểm tra sau đây

• Gây mê nhẹ, cứa một đường 1 cm bằng dao mổ (đứt niêm mạc, có máu chảy).

• Quan sát thời gian cầm máu:

  • Cầm sau 4–5 phút → do cơ học (cọ xát, vết thương)

  • Không cầm sau 5 phút → rối loạn yếu tố đông máu, cần truyền máu toàn phần.

6. Ghi chú

• Hồng cầu thấp nhẹ: thường do pha loãng máu khi truyền dịch hoặc uống nhiều nước → không đáng lo.

• Hồng cầu tăng: thường do mất nước, máu cô đặc.
  → Không cần quá chú trọng nếu không có dấu hiệu bệnh lý đặc trưng.

Tài liệu tham khảo

1. Feldman B. F., Zinkl J. G., Jain N. C. (2015). Schalm’s Veterinary Hematology, 6th Ed. Wiley-Blackwell.

2. Thrall M. A. et al. (2022). Veterinary Hematology and Clinical Chemistry, 3rd Ed. Wiley-Blackwell.

3. Stockham S. L., Scott M. A. (2013). Fundamentals of Veterinary Clinical Pathology, 2nd Ed. Wiley.

4. Weiss D. J. (2008). Thrombocytopenia in dogs and cats. Vet Clin North Am Small Anim Pract, 38(3): 541–558.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

The post Tiểu cầu (PLT) ở chó mèo giảm do những nguyên nhân gì? appeared first on EduVET.

LỖI KHI LÀM TIÊU BẢN & CÁCH CẢI THIỆN

A

Vấn đề: Tiêu bản quá nhỏ.
Cải thiện:

• Giảm tốc độ và hạ góc của lam gạt (khoảng 30–45°).

• Lấy thêm máu.

B

Vấn đề: Mẫu máu chưa được trộn đều trước khi làm tiêu bản → máu đông.
Cải thiện: Lắc nhẹ ống máu để máu được trộn đều với chất chống đông trước khi làm tiêu bản.

C

Vấn đề: Tiêu bản quá dài.
Cải thiện:

• Giảm tốc độ và hạ góc của lam gạt (khoảng 30–45°).

• Lấy ít máu hơn.

D

Vấn đề: Vết máu có “lỗ” → do bụi bẩn hoặc vết dầu (thường từ đầu ngón tay) bám trên lam kính → máu không trải đều.
Cải thiện: Đảm bảo lam kính sạch và không có bụi bẩn trước khi làm.

E

Vấn đề: Tiêu bản quá ngắn và dày.
Cải thiện: Thao tác không đúng kỹ thuật.

F

Vấn đề: Tiêu bản có mép bị khuyết.
Cải thiện: Do để quá lâu từ lúc nhỏ giọt máu đến lúc gạt lam.

G

Vấn đề: Tiêu bản có các vệt ở vùng lông chim.
Cải thiện: Thường thấy ở con vật bị tan máu tự miễn (IMHA).

H

Vấn đề: Có những đường chạy ngang trên tiêu bản.
Cải thiện: Do dự nên thao tác không đúng kỹ thuật.

I

Vấn đề: Tiêu bản có đường thẳng ở cuối → xảy ra khi nhấc lam gạt trước khi máu chảy hết.
Cải thiện: Tăng tốc độ và góc lam gạt để máu chảy hết trước khi đến cuối lam.

J

Vấn đề: Tiêu bản có đường thẳng ở đầu → do để máu lan ra toàn bộ chiều ngang lam gạt.
Cải thiện: Đảm bảo giọt máu không lan hết bề ngang, và lam gạt nằm chính giữa lam bên dưới.

K

Vấn đề: Còn giọt máu thừa ở đầu tiêu bản → do chưa kéo lam gạt lùi qua giọt máu trước khi gạt → máu không trải hết.
Cải thiện: Kéo lam gạt qua toàn bộ giọt máu và để máu tự lan trước khi gạt.

L

Vấn đề: Tiêu bản quá dày và hẹp.
Cải thiện:

• Giảm tốc độ, nâng góc lam gạt.

• Đảm bảo giọt máu lan khoảng 2/3 chiều rộng lam gạt trước khi gạt.

M

Vấn đề: Tiêu bản dài với mép lông chim bị kéo dài → do đẩy lam gạt quá chậm, kéo “dài” phần lông chim.
Cải thiện: Tăng tốc độ gạt.

N

Vấn đề: Tiêu bản quá rộng → do để giọt máu lan hết chiều ngang lam gạt.
Cải thiện:

• Đẩy lam đi khi giọt máu lan 2/3 lam gạt.

• Lấy ít máu hơn để có thêm thời gian gạt trước khi máu lan quá rộng.

O

Vấn đề: Tiêu bản quá dài và quá rộng.
Cải thiện:

• Dùng ít máu hơn để tiêu bản ngắn hơn.

• Đẩy lam đi khi giọt máu lan được 2/3 lam gạt.

P

Vấn đề: Tiêu bản bị lệch sang một bên lam → do không giữ chắc, lam gạt bị nâng lên khi gạt.
Cải thiện: Giữ áp lực đều giữa lam gạt và lam chính, cầm chắc bằng ngón cái và trỏ.

EduVET – Đào tạo siêu ứng dụng – Hãy liên hệ với EduVET ngay nếu có bất kỳ thắc mắc nào

Tài liệu tham khảo

1. Bain, B. J. (2015). Blood Cells: A Practical Guide. Wiley-Blackwell.

2. Harvey, J. W. (2012). Veterinary Hematology: A Diagnostic Guide and Color Atlas. Elsevier.

3. Keohane, E., & Smith, L. J. (2019). Rodak’s Hematology: Clinical Principles and Applications. Elsevier.

4. Wells, M. Y., et al. (2014). “The effect of time and storage temperature on canine and feline blood smears.” Veterinary Clinical Pathology, 43(1), 93–99.

The post Những lỗi khi làm tiêu bản máu và cách cải thiện appeared first on EduVET.

Nói đơn giản: CK – Creatine kinase là enzyme nằm trong cơ. Khi cơ bị “lủng” – tức bị tổn thương, viêm hay chấn thương – CK sẽ tràn ra máu. Vậy nên nếu CK trong máu tăng, thì phải nghĩ ngay đến vấn đề ở cơ. Ngoài ra, CK cũng có ở cơ trơn, não và thần kinh, nhưng tổn thương mấy chỗ đó thường không làm tăng CK huyết thanh.

Loại mẫu: Huyết tương hoặc huyết thanh

Ống đựng mẫu:

• Ống chứa EDTA (chỉ loại có Kali)

• Hoặc ống chứa heparin (chỉ dùng loại lithium hoặc amoni)

• Hoặc ống nắp đỏ (red-top – không có chất chống đông, dùng để lấy huyết thanh)

Quy trình lấy: Nên lấy mẫu lúc đói

Lưu ý khi kiểm tra chỉ số CK

• CK trong huyết thanh chó có thể cao hơn huyết tương do trong tiểu cầu chó có CK

1. Tăng CK Do Sinh Lý (Không Phải Bệnh)

• Vận động mạnh: Hoạt động cơ bắp mạnh mẽ có thể gây tổn thương nhẹ cho sợi cơ, dẫn đến rò rỉ CK vào máu.

• Động vật non: Chó con và mèo con thường có mức CK cao hơn do quá trình phát triển cơ bắp nhanh chóng.

2. Tăng CK Do Bệnh Lý (Cần Quan Tâm)

• Chấn thương cơ: Gãy xương, va chạm mạnh, hoặc tiêm bắp có thể gây tổn thương cơ, dẫn đến tăng CK.

• Viêm cơ: Bệnh viêm đa cơ hoặc viêm cơ tự miễn có thể làm tăng đáng kể CK do phá hủy mô cơ.

• Thoái hóa cơ do di truyền: Một số giống chó như Golden Retriever có thể mắc bệnh thoái hóa cơ di truyền, dẫn đến tăng CK mãn tính.

• Tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis): Tình trạng phá hủy cơ nghiêm trọng do sốc nhiệt, nằm lâu không di chuyển, hoặc nhiễm độc có thể gây tăng CK rất cao và nguy cơ suy thận cấp tính.

• Bệnh nội tiết: Cường giáp ở mèo có thể dẫn đến teo cơ và tăng nhẹ CK.

3. Tăng CK Do Lỗi Mẫu

• Lấy mẫu sai kỹ thuật: Việc chọc kim vào cơ thay vì tĩnh mạch hoặc xử lý mẫu không đúng cách có thể làm tăng giả CK trong mẫu máu.

4. Giảm chỉ sô CK

• Chủ yếu do giả khối lượng cơ (ví dụ: con già yếu)

Hướng Dẫn Đánh Giá CK Tăng Cao

1. Hỏi tiền sử: Xác định xem động vật có vận động mạnh, chấn thương, hoặc tiêm bắp gần đây không.

2. Kiểm tra lâm sàng: Tìm dấu hiệu đau cơ, yếu cơ, hoặc bất thường trong vận động.

3. Xét nghiệm bổ sung: Đo các enzyme khác như AST, ALT để đánh giá tổn thương cơ và gan.

4. Theo dõi CK theo thời gian: CK có thời gian bán hủy ngắn (~2.5 giờ ở chó), nên việc theo dõi mức CK có thể giúp xác định tiến triển của tổn thương cơ.

EduVET – Đào tạo bác sĩ thú nhỏ

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, Quý bác sĩ vui lòng liên hệ với EduVET, hoặc qua Zalo 08 6712 6712 để được tư vấn nhanh và chính xác nhất!

Tài Liệu Tham Khảo Khoa Học

• Aroch, I., et al. (2010). Diagnostic and prognostic value of serum creatine-kinase activity in ill cats. Journal of Feline Medicine and Surgery, 12(6), 466–475. 

• eClinpath. Creatine kinase. 

• Frontiers in Veterinary Science. (2021). Case Report: Persistent Moderate-to-Severe Creatine Kinase Enzyme Activity in a Subclinical Dog. 

“>

The post Chỉ số CK tăng khi nào – sinh hóa máu chó mèo appeared first on EduVET.

Mục đích

1. Ý nghĩa lâm sàng – Chỉ số xét nghiệm sinh hóa
2. Ý nghĩa lâm sàng – Chỉ số xét nghiệm sinh lý
3. Lưu ý khi thực hiện xét nghiệm cho thú cưng
4. Xét nghiệm máu giúp gì cho bác sĩ thú y

1. Chỉ số xét nghiệm sinh hóa

2. Chỉ số xét nghiệm sinh lý

Nhóm chỉ số	Viết tắt	Ý nghĩa – Gợi ý lâm sàng
Hồng cầu (RBC)	RBC (red blood cell count), HCT (hematocrit), HGB (hemoglobin)	Cao các thông số này cao phản ánh tình trạng mất nước hoặc bệnh cao sản hồng cầu. Thấp cho thấy thiếu máu và giảm khả năng vận chuyển Oxy của máu.
	MCV (mean cell volume	Cao cho thấy sự hiện diện của tế bào lớn hơn các tế bào bình thường, có thể liên quan đến các tế bào đáp ứng với tình trạng thiếu máu mãn tính/thiếu sắt
	MCH, MCHC	Cao cho thấy có hiện tượng tan máu hoặc sai lệnh trong quá trình đo huyết sắc tốl thấp cho thấy nồng độ huyết sắc tố thấp, có thể thấy trong phản ứng với thiếu máu và mất máu mãn tính/thiếu sắt
	RDW	Cao trong phép đo khách quan về sự thay đổi của kích thước hồng cầu cho thấy sự tăng về kích thước, có thể giúp xác định nguyên nhân của vấn đề hồng cầu
Bạch cầu (WBC)	WBC	Cao có thể do viêm nhiễm, căng thẳng, phấn khích và bệnh bạch cầu; thấp có thể do viêm quá mức, suy tủy xương
	NEU	Các kiểu thay đổi khác nhau của NEU (bạch cầu trung tính), LYM (tế bào lympho), MONO (bạch cầu đơn nhân), EOS (bạch cầu ái toan) và BASO (bạch cầu ái kiềm) có thể nhìn thấy với các loại viêm, căng thẳng, hưng phấn và bệnh bạch cầu khác nhau
	LYM	Tế bào miễn dịch phản ứng cao với “stress” và có khả năng cao trong nhiễm trùng mãn tính
	MONO	Tế bào viêm liên quan đến sửa chữa tổn thương mô
	EOS	Tế bào viêm liên quan đến bệnh ký sinh trùng, quá mẫn và dị ứng
	BASO	Tế bào viêm liên quan đến bệnh ký sinh trùng, quá mẫn và dị ứng
Tiểu cầu (PLT)	PLT, PCT	Các thông số này biểu thị khối lượng tiểu cầu tổng thể, có khả năng liên quan đến tình trạng tăng đông máu; thấp có thể chẩn đoán do giảm sản xuất tiểu cầu (suy tủy xương), tăng tiêu thụ (viêm, đông máu,…) và phá hủy trong máu (truyền nhiễm, bệnh tự miễn,…)
	MPV	Cao thường để đáp ứng nhu cầu tiểu cầu của cơ thể (không đáng kể ở mèo)
	PDW	Cao do phép đo khách quan về sjw thay đổi của kích thước tiểu cầu cho thấy sự thay đổi về kích thước tăng lên, đây có thể là dấu hiệu về thiếu tiểu cầu (không đáng kể ở mèo); Thấp có thể do xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch
Khác	GLU	Cao có thể do bệnh tiểu đường; Thấp có thể do bệnh gan, bệnh tuyến tụy và các điều kiện khác và có thể dẫn đến co giật hoặc hôn mê
	AST	Cao – Tổn thương gan cơ
	CHOL	Cao – do nhiều loại rối loạn chuyển hóa gồm: đái tháo đường, suy giáp, bệnh cushing, viêm tụy, và 1 số bệnh thận; Thấp có thể được thấy trong suy gan, bệnh đường ruột.
	Cortisol	Cao trong bệnh Cushing (kiểm tra bằng cách kích thích ACTH và kiểm tra ức chế dexamethasone); Thấp có thể thấy trong bệnh Addison.
	T4	Cao do cường giáp (chủ yếu là mèo); Thấp có thể chỉ ra suy giáp (chủ yếu là chó)

3. Lưu ý khi thực hiện xét nghiệm máu cho thú cưng

• Lấy máu đúng cách: nên lấy khi vật nuôi nhịn ăn 8–12 giờ để tránh sai lệch chỉ số (đặc biệt lipid, glucose).

• Lấy máu tĩnh mạch lớn (như tĩnh mạch cổ hoặc tĩnh mạch đùi).

• Xét nghiệm lý tưởng được thực hiện khi thú nuôi ở trạng thái yên tĩnh, tránh stress làm thay đổi số lượng bạch cầu hoặc đường huyết.

• Gửi mẫu nhanh trong vòng 1–2 giờ, hoặc bảo quản đúng nhiệt độ nếu phải vận chuyển, cách tốt nhất là tới cơ sở thú y để lấy máu và thực hiện xét nghiệm.

4. Xét nghiệm máu giúp gì cho bác sĩ thú y?

• Phát hiện bệnh lý thận, gan, tụy, chuyển hóa, nội tiết trước khi có triệu chứng rõ rệt.

• Theo dõi hiệu quả điều trị (ví dụ: giảm creatinine sau điều trị suy thận).

• Đánh giá tình trạng viêm, nhiễm trùng, mất máu, đông máu.

• Đưa ra quyết định điều trị an toàn – đặc biệt trong gây mê, truyền dịch, dùng thuốc.

---

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào hãy liên hệ trực tiếp với EduVET để được giải đáp nhanh và chính xác nhất!

Tài liệu tham khảo

1. Tilley, L. P., & Smith, F. W. K. (2015). Blackwell’s Five-Minute Veterinary Consult: Canine and Feline. Wiley-Blackwell.

2. DiBartola, S. P. (2012). Fluid, Electrolyte, and Acid-Base Disorders in Small Animal Practice, 4th ed. Elsevier.

3. Willard, M. D., & Twedt, D. C. (2016). Gastrointestinal, Liver, and Pancreatic Disorders. In: Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th ed.

4. Merck Veterinary Manual – Clinical Pathology in Small Animals.

5. IRIS (International Renal Interest Society) Guidelines on SDMA and Creatinine Interpretation.

Thông tin tham khảo

KHÓA HỌC ĐỌC CHỈ SỐ SINH LÝ, SINH HÓA, NƯỚC TIỂU, BIỂU ĐỒ MÁU

The post Toàn bộ ý nghĩa về chỉ số sinh lý – sinh hóa máu chó mèo appeared first on EduVET.