Hướng dẫn xử lý herni thành bụng ở chó mèo

PHẪU THUẬT HERNIA (THOÁT VỊ) THÀNH BỤNG Ở CHÓ MÈO

1. Tổng quát

Hernia – hay thoát vị – là tình trạng một phần hoặc toàn bộ tạng trong ổ bụng (thường là ruột, mỡ mạc treo) chui ra khỏi khoang bụng thông qua lỗ khuyết trên thành bụng, nhưng vẫn được da hoặc màng bao sơ che phủ bên ngoài.
Hai vị trí thường gặp nhất là:

Thoát vị rốn
Thoát vị bẹn

2. Cơ chế hình thành

Thành bụng gồm nhiều lớp: da → mô dưới da → cơ thành bụng → phúc mạc.
Khi một trong các lớp này bị khuyết (thường là cơ thành bụng), tạng trong ổ bụng có thể chui qua lỗ khuyết này tạo thành túi thoát vị.
Da vẫn còn nguyên, nên nhìn bên ngoài thấy một khối phồng tròn, mềm, ấn có thể lọt hoặc di động được.

3. Phẫu thuật thoát vị rốn

Khi gặp thoát vị rốn, ta sẽ:

Rạch mở vùng rốn, tách lớp da để bộc lộ rõ túi thoát vị.
Đẩy nhẹ ruột hoặc mô mỡ thoát vị trở lại ổ bụng.
Cắt vòng quanh chu vi lỗ thoát vị – mục đích là tạo mép vết thương mới có khả năng liền cơ học tốt hơn.

Khi cắt, ta nên cắt đến lớp cơ thành bụng – hoặc ít nhất đến khi thấy thành bụng dày hơn, chắc hơn, tức là “hình như có cơ rồi” – như cách ta hay mô tả trong phòng mổ.

Sau đó, tiến hành khâu hai mép thành bụng lại với nhau bằng mũi khâu đơn gián đoạn, chỉ tự tiêu hoặc không tiêu đều được.
Cuối cùng, đóng mô dưới da và da như thông thường.

Lưu ý: Nếu lỗ thoát vị quá lớn, cần khâu theo nhiều lớp, đảm bảo các mép cơ được chồng khít và không căng.

4. Phẫu thuật thoát vị bẹn

Thoát vị bẹn cũng khá phổ biến, đặc biệt ở chó cái trưởng thành.

Khi mổ:

Rạch đường mổ dọc vùng bẹn, tách lớp da để bộc lộ túi thoát vị (bao sơ).
Mở bao sơ, đưa các tạng bị thoát ra trở lại ổ bụng.
Sau đó, sẽ còn lại chính túi thoát vị rỗng – và ta có hai lựa chọn xử lý:

Phương án 1 – Cắt bỏ túi thoát vị và khâu bịt cổ túi

Cắt bỏ phần túi thừa, chỉ để lại phần gốc.
Khâu túm kín cổ túi, đảm bảo không còn lỗ hở thông với ổ bụng.
Đây là cách cổ điển, nhanh gọn, phù hợp cho thoát vị nhỏ hoặc trung bình.

Phương án 2 – Bổ đôi túi thoát vị, gập và khâu hai lớp tăng cường

Bổ đôi túi theo chiều dọc → được hai nửa bán cầu.
Gập nửa thứ nhất vào trong, khâu dính vào thành bụng.
Gập nửa thứ hai chồng lên trên, khâu thêm một lớp nữa.
Như vậy, thành bụng sẽ dày hơn, chắc hơn, giúp chống tái phát rất tốt.
Đây là phương pháp được dùng nhiều trong những năm gần đây.

5. Phẫu thuật thoát vị lớn (sử dụng lưới vá thoát vị)

Trong trường hợp lỗ thoát vị quá lớn, không thể khâu kín mà không gây căng, ta sẽ sử dụng miếng lưới vá thoát vị

Cách làm:

Cắt bỏ túi thoát vị và làm sạch mép vết thương.
Cắt miếng lưới (thường là polypropylene hoặc polyester) vừa với kích thước lỗ.
Úp lưới lên trên lỗ thoát vị..
Khâu cố định lưới với thành bụng bằng mũi khâu đơn quanh chu vi.
Đóng da như bình thường.

Miếng lưới sẽ kích thích hình thành mô sợi mới, tạo một thành bụng nhân tạo chắc chắn, giúp giảm tái phát gần như tuyệt đối.

6. Lưu ý trong quá trình mổ

Luôn đảm bảo tạng được đưa vào đúng vị trí trong ổ bụng, không để xoắn hoặc chèn ép mạch máu.
Khi khâu, các lớp cơ phải được khâu khít – không để hở, tránh tạo lỗ thoát vị thứ phát.
Nếu có viêm, dịch hoặc mô hoại tử → rửa sạch, cắt lọc trước khi khâu kín.
Có thể đặt một ống dẫn lưu nhỏ nếu thoát vị quá lớn hoặc nhiều dịch mô.

7. Chăm sóc sau mổ

Kháng sinh toàn thân 5–7 ngày (Cephalexin, Amoxicillin-clavulanate…).
Kháng viêm nhẹ (Meloxicam hoặc Carprofen).
Hạn chế vận động 10–14 ngày.
Theo dõi vết mổ: nếu sưng, dịch, đỏ → kiểm tra lại sớm.
Tháo chỉ sau 10–12 ngày nếu dùng chỉ không tiêu.

8. Tài liệu tham khảo

Fossum, T.W. (2021). Small Animal Surgery, 5th Edition. Elsevier. — Chương “Abdominal Wall Hernias”.
Tobias, K.M., & Johnston, S.A. (2017). Veterinary Surgery: Small Animal, 2nd Edition. Elsevier.
Pavletic, M.M. (2010). Atlas of Small Animal Wound Management and Reconstructive Surgery, 3rd Edition.
Singh, B., et al. (2020). “Surgical Management of Umbilical Hernia in Dogs: Techniques and Outcomes.” Veterinary World, 13(7): 1425–1430.
Headley, S.A., et al. (2019). “Inguinal Hernia Repair in Companion Animals: Comparative Analysis of Surgical Methods.” Journal of Small Animal Practice, 60(11): 658–666.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!