Khâu khép mí khi xước giác mạc ở chó mèo

1. Khi nào cần khâu khép mí

Khâu khép mí được thực hiện khi giác mạc bị xước hoặc gần thủng, ta sẽ tiến hành khâu khép mí để bảo vệ mắt khỏi bụi bẩn bên ngoài, ngoài ra còn được sử dụng trong các trường hợp như con vật không nhắm được mắt do liệt dây thần kinh mặt, sau phẫu thuật mắt như vá giác mạc,…

Những trường hợp xước giác mạc gặp rất thường xuyên trong phòng khám, có thể do:

Móng cào vào,
Viêm nhiễm gây loét giác mạc,
Hoặc chấn thương cơ học.

Nếu xước nhẹ, ta khâu khép mí khoảng 10 ngày, sau đó tháo chỉ, giác mạc sẽ phục hồi bình thường.
Nếu gần thủng, khâu 20–25 ngày là an toàn trước khi tháo chỉ.

2. Nguyên lý và phương pháp

Chúng ta hình dung con mắt:

Có mí trên, mí dưới, và mí thứ ba (mí trong).
Khi khâu, ta sẽ đâm kim từ bên ngoài da, xuyên vào phía trong hốc mắt cạnh nhãn cầu, không đâm vào nhãn cầu
Sau đó móc nhẹ mô mí thứ ba, kéo ra, đâm xuyên qua mí trên và đưa chỉ ra ngoài để thắt lại.

Khi thắt chỉ, mí thứ ba sẽ được kéo lên che phủ giác mạc, giúp bảo vệ và tạo điều kiện lành vết thương.
Nhiều bác sĩ đã từng làm rồi, nên phần này chỉ để chúng ta hình dung lại vị trí và thao tác.

3. Lưu ý vị trí khâu

Nếu khâu vào mí trên thì mắt chớp liên tục, dễ gây kích ứng, bung hoặc tuột chỉ. Vì vậy, nên khâu ở góc trong (khóe mắt) – nơi ít vận động hơn, chỉ ít bị kéo giãn, sẽ giữ chắc và bền hơn.

4. Hai phương pháp khâu khép mí

Phương pháp 1:
Khâu mí thứ ba với mí trên.
→ Áp dụng cho các trường hợp còn mí thứ ba và giác mạc bị xước hoặc gần thủng.

Mô tả phương pháp:

Đặt mũi khâu từ góc mắt ngoài

Móc qua mí mắt thứ 3

Móc ra mí mắt ngoài

Chèn 1 mẩu gạc khi khóa chỉ → chỉ không quá căng, nếu quá căng sẽ gây kích ứng mắt

Phương pháp 2:
Khâu mí trên và mí dưới với nhau.
→ Chỉ dùng khi:

Mí thứ ba đã bị cắt (cherry eye hoặc phẫu thuật trước đó),
Hoặc mắt to, căng, không thể kéo mí thứ ba lên được (ví dụ sau chấn thương, lồi nhãn cầu).

5. Kỹ thuật khâu mí trên – mí dưới

Chúng ta lưu ý: mí có da bên ngoài và niêm mạc bên trong.
Khi khâu, chỉ được móc phần da và mép mí, không đâm xuyên vào mặt trong mí.
Nếu chỉ xuyên vào trong, sợi chỉ sẽ nằm trong hốc mắt, cọ vào giác mạc, gây tổn thương và viêm loét nặng hơn.
Nhiều trường hợp thực tế, ban đầu chỉ bị xước nhẹ, sau khâu sai kỹ thuật lại hoại tử, viêm mủ và trắng đục giác mạc.
Vì vậy, phương pháp khâu mí trên – mí dưới chỉ áp dụng khi thật sự cần thiết, trong hai trường hợp nêu trên.
Ví dụ: bị cắn, chấn thương, lồi nhãn cầu – ta khâu để ép nhãn cầu trở lại vị trí bình thường.
Và luôn nhớ: chỉ móc phần da – không xuyên vào bên trong!

6. Lưu ý về viêm và kháng viêm sau khâu

Sau khi khâu, chỉ nằm trong cơ thể nên có thể gây kích ứng và viêm nhẹ quanh chân chỉ.
Khi mô viêm, nó mềm – mủn – dễ bung nút chỉ.

Vì vậy, ta phải dùng kháng viêm, nhưng ở mức thấp nhất có thể để kiểm soát viêm mà không làm yếu mô.
Thông thường, dùng Prednolum với liều 0,5 – 0,7 mg/kg/ngày là đủ.

Giải thích thêm:

Khoảng liều thông thường của thuốc này là 0,5–10 mg/kg/ngày, nhưng ta chỉ dùng liều rất thấp để tránh viêm chân chỉ.
Nếu ngừng kháng viêm đột ngột, mô quanh chân chỉ dễ kích ứng, mềm và tuột chỉ ra.

7. Tuyệt đối không dùng Dexamethasone

Không dùng Dexamethasone trong các trường hợp loét hoặc thủng giác mạc.
Vì sao?

Khi giác mạc tổn thương, cơ thể cần tạo collagen để phục hồi.
Dexamethasone phá vỡ sợi collagen thông qua enzym → làm chậm liền vết thương, thậm chí làm vết loét lan rộng hơn.
Ngoài ra, nó còn tăng tốc quá trình chết tế bào theo chương trình (apoptosis), khiến mô chết sớm, làm viêm nặng hơn.

8. Tổng kết

Khâu khép mí được chỉ định khi giác mạc xước hoặc gần thủng.
Phương pháp 1: khâu mí thứ ba với mí trên – ưu tiên sử dụng
Phương pháp 2: khâu mí trên – mí dưới – chỉ dùng khi không còn mí thứ ba hoặc mắt quá căng.
Khi khâu, chỉ móc phần da, không xuyên vào trong mí.
Dùng kháng viêm liều thấp (Prednolum 0,5–0,7 mg/kg/ngày), không dùng Dexamethasone.
Chọn đúng dạng thuốc (Prednisolone, không phải Prednison), đặc biệt trên mèo.

Tài liệu khoa học

Kim JY, Won HJ, Jeong SW. A Retrospective Study of Ulcerative Keratitis in 32 Dogs. Intern J Appl Res Vet Med. 2009;7(1):27–32.
Grabiel-Duncan S. Diagnosis and Treatment of Corneal Ulceration. Veterinary Nursing in Action. 2019.
Galeno LS et al. Hydrodissection to create conjunctival flaps in dogs with deep corneal ulcers. Veterinary World. 2023.
VerHulst EM et al. Comparison of conjunctival pedicle flap to corneal fixation in dogs. PMC. 2024.
“Corneal Grafts” fact sheet, Vet Specialists.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!