Tác dụng Vitamin nhóm B với chó mèo

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nói về vitamin nhóm B – tại sao nó lại được coi là “thần dược” cho hệ thần kinh, và vì sao thiếu nó, cơ thể lại mệt mỏi, tê bì, yếu sức đến thế. Vì sao khi chó mèo bị bệnh hay triệu chứng về thần kinh nên được bổ sung vitamin nhóm B?
Để dễ hiểu, ta chia bài này thành 4 cụm chính:

ATP – năng lượng cho tế bào thần kinh
Chất dẫn truyền thần kinh
Bao myelin – lớp vỏ bọc sợi thần kinh
ADN của hồng cầu

1. ATP – Năng lượng cho sợi thần kinh (Vitamin B1)

Trước tiên, nói về vitamin B1. Hãy hình dung trong cơ thể có vô số enzyme, và nhiệm vụ chính của enzyme là phân cắt, chuyển hóa các chất — giống như những chiếc kéo hóa học vậy.
Để những enzyme này hoạt động được, vitamin B1 chính là một trong những thành phần cấu tạo quan trọng nhất. Không có B1 thì enzyme yếu đi, thậm chí mất tác dụng.
Đặc biệt, B1 tham gia vào quá trình chuyển hóa đường (glucose) để tạo ra ATP – nguồn năng lượng cho tế bào thần kinh hoạt động.
Hiểu đơn giản, B1 chính là “xăng” của hệ thần kinh.
Xe mà không có xăng thì chỉ có đứng yên hoặc run lên thôi, thần kinh mà thiếu B1 thì cũng vậy – không thể dẫn truyền tốt, dễ mệt mỏi, rối loạn cảm giác, thậm chí tê liệt.

2. Chất dẫn truyền thần kinh (Vitamin B6)

Vitamin B6 (pyridoxin).
Trong sợi thần kinh, khi có kích thích (ví dụ bị chạm, cấu nhẹ vào da), xung điện sẽ truyền dọc theo sợi thần kinh, đến đầu mút, nơi sẽ giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitters).
Các chất này bám vào thụ thể của tế bào thần kinh kế tiếp, giúp tín hiệu được truyền đi tiếp — lên tới não hoặc các cơ quan phản ứng.
Và ở đây, B6 là nguyên liệu để tạo ra các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine, GABA…
Nếu thiếu B6, hệ thần kinh như chiếc xe bị mất bánh – có máy, có xăng nhưng không chạy được, vì không truyền được tín hiệu.
Vì vậy, vitamin B6 cực kỳ quan trọng trong việc duy trì cảm xúc, giấc ngủ, khả năng ghi nhớ và phản xạ thần kinh.

3. Bao myelin – Vỏ bọc bảo vệ sợi thần kinh (Vitamin B12)

Tiếp đến là vitamin B12 (cyanocobalamin).
Các sợi thần kinh của ta có hai loại:

Sợi trần: không có lớp bao, dẫn truyền rất chậm.
Sợi có bao myelin: được bọc ngoài bởi lớp “vỏ cách điện” – giúp xung thần kinh truyền nhanh như… nhảy cóc vậy, cực kỳ hiệu quả.

Và B12 chính là thành phần giúp tổng hợp và duy trì lớp bao myelin này.
Khi thiếu B12, bao myelin bị tổn thương, dẫn đến mất dẫn truyền, người bệnh thường có triệu chứng tê bì, yếu cơ, giảm trí nhớ, rối loạn cảm giác – biểu hiện điển hình của tổn thương thần kinh ngoại biên.

Vậy nên, nếu ví hệ thần kinh như một chiếc xe:

B1 là xăng (năng lượng)
B6 là bánh xe (truyền lực)
B12 là khung xe và lớp vỏ bảo vệ dây điện (giữ cho mọi thứ chạy trơn tru)

Ba vitamin này phải kết hợp với nhau, bổ sung đầy đủ thì hệ thần kinh mới hoạt động ổn định và khỏe mạnh.

4. ADN của hồng cầu (Vitamin B12)

Ở chó và mèo, hồng cầu trưởng thành không có nhân và không còn ADN, nhưng trong giai đoạn sinh sản – biệt hóa trong tủy xương, hồng cầu vẫn có nhân và chứa ADN để thực hiện phân chia tế bào.

Ngoài vai trò với thần kinh, vitamin B12 còn cực kỳ quan trọng trong việc tạo máu.
B12 là thành phần cần thiết để tổng hợp ADN – tức là vật chất di truyền trong nhân tế bào. ADN giúp tế bào hồng cầu phân chia và nhân đôi bình thường. Khi thiếu B12, gen không được tổng hợp đúng cách, tế bào hồng cầu không phân chia được, trở nên to bất thường (thiếu máu hồng cầu khổng lồ).
Kết quả là con bệnh thiếu máu, da xanh xao, mệt mỏi, chóng mặt, và dễ tổn thương thần kinh hơn nữa.

Tóm lại

Vitamin B1, B6, và B12 là “bộ ba vàng” giúp:

Cung cấp năng lượng cho tế bào thần kinh hoạt động.
Tạo ra chất dẫn truyền thần kinh.
Duy trì lớp bao myelin giúp dẫn truyền nhanh.
Đồng thời, tham gia tổng hợp ADN và hỗ trợ quá trình tạo máu.

Vì thế, trong thực hành lâm sàng, mọi bệnh lý liên quan đến thần kinh – từ tê bì, yếu cơ, đau dây thần kinh – đều cần được bổ sung vitamin nhóm B, đặc biệt là B1 – B6 – B12.

Tài liệu khoa học

Gibson GE, et al. “Thiamine and brain metabolism in neurological disease.” Annals of the New York Academy of Sciences, 2016.
Dakshinamurti K. “Vitamin B6 and its role in neurotransmitter synthesis.” Advances in Nutrition, 2015.
O’Leary F & Samman S. “Vitamin B12 in health and disease.” Nutrients, 2010.
Allen LH. “Causes of vitamin B12 and folate deficiency.” Food and Nutrition Bulletin, 2008.
Lachner C, et al. “The neurological significance of vitamin B12 deficiency.” British Medical Journal, 2012.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!