cấp cứu chó mèo – EduVET

Truyền máu ở chó mèo

qcv — Fri, 31 Oct 2025 10:51:04 +0000

TRUYỀN MÁU

I. Truyền Máu – Ứng dụng thực tế

Truyền máu là gì, những biến chứng có thể xảy ra khi truyền máu, và làm sao để truyền máu cho đúng.
Tất cả những gì mình từng gặp khi truyền máu nhiều năm nay, mình sẽ chia sẻ lại hết.
Cái quy trình hôm nay thì áp dụng được cho mọi phòng khám, từ nhỏ đến lớn. Có hay không có test nhóm máu thì cũng vẫn dựa trên cái khung mình đưa ra hôm nay mà làm được hết.

Khi nào cần truyền máu?

Không phải cứ thiếu máu là truyền đâu nhé. Không phải thấy HCT thấp hay RBC thấp là đẻ ra truyền ngay đâu mà phải có đủ hai điều kiện:

Điều kiện cần: Niêm mạc nhợt hoặc trắng.
Điều kiện đủ: Phải có thêm dấu hiệu yếu – tức là bỏ ăn, mệt mỏi – hoặc xi nhan – kiểu co giật, thở khó, tim đập phịch phịch, “dấu hiệu sắp chết đấy”

Chỉ khi có niêm mạc nhạt hoặc trắng cộng thêm yếu hoặc xi nhan, thì mới tiến hành truyền máu.
Nếu chỉ có thiếu máu mà con vật vẫn còn thèm ăn, tinh thần tốt, thì mình vẫn theo dõi, điều trị, nó tự hồi máu được.

Con cho máu: lấy máu từ tĩnh mạch cổ

II. Công thức tính lượng máu cần truyền

CÔNG THỨC CƠ BẢN

Tổng lượng máu của con vật là: V = 0,09 X kg

Lượng máu tối đa có thể lấy 7-15% tổng thể tích tùy theo thể trạng.
Thể tích hồng cầu đóng gói để truyền = ([PCV mong muốn – PCV của người nhận]/PCV đơn vị) × BV × BW
BV là tổng thể tích máu của người nhận (tính bằng mL/kg) ước tính là 40–60 mL/kg ở mèo và 80–90 mL/kg ở chó,
BW là trọng lượng cơ thể (tính bằng kg).

Nhưng thực tế để nhanh gọn, mình cứ mặc định:

Nếu con vật niêm mạc trắng hoặc hồng nhạt, có yếu hoặc xi nhan → coi như thiếu 20% HCT → truyền 40cc máu/kg.
Nếu con vật niêm mạc trắng và sắp chết rồi, thở thoi thóp → coi như thiếu 30% HCT → truyền 60cc máu/kg.

Ví dụ: Con chó 10kg:

Nếu thiếu máu nhưng chưa suy kiệt → truyền 400cc.
Nếu thoi thóp → truyền 600cc.

Công thức cực kỳ dễ nhớ:

“Xi nhan” → 40cc/kg.
“Đâm đầu vào cột mốc” → 60cc/kg.

III. Xử lý các biến chứng

Trong 30 phút đầu:

Nếu phù mặt, khó thở, nôn, tiểu máu → ngưng truyền máu ngay.
Truyền nước muối + Dexa + Kháng histamine ngay lập tức.

Sau 30 phút trở đi:

Nếu khó thở thì chủ yếu do thừa dịch, chứ không phải sốc.
Cách xử lý: Ngưng truyền khoảng 30 phút, cho con vật thở bình thường rồi truyền tiếp.

Tan máu muộn (sau 2–3 ngày):

Có thể thấy vàng da, tiểu máu.
Dùng ức chế miễn dịch như corticosteroid để giữ hồng cầu lâu hơn.

Truyền máu tự thân

Dùng cho các ca đại phẫu: mổ u to, tháo chi, mổ mất máu nhiều.

Quy trình:

- Rút trước 1 bịch máu 1 tuần trước mổ, trữ ở 1–6°C.
- Ngày mổ, rút thêm nếu cần (15% lượng máu).
- Sau mổ hoặc khi cần thì truyền lại máu tự thân cho chính nó.

Tan máu muộn (sau 2–3 ngày):

Có thể thấy vàng da, tiểu máu.
Dùng ức chế miễn dịch như corticosteroid để giữ hồng cầu lâu hơn.

Kiểm tra tương hợp trước khi truyền

Phải kiểm tra hai thứ:

1. Tan máu hay không

Lấy 1cc máu con cho + 1cc máu con nhận → trộn vào một ống nghiệm.
Để yên 1 tiếng đến vài tiếng.
Nếu thấy huyết tương đỏ hoặc hồng → tan máu → không truyền.
Nếu thú nhận đang bị tan máu sẵn thì ta vẫn làm như trên nhưng sẽ so sánh huyết tương của máu con nhận và huyết tương của máu đã pha xem có đậm hơn không. Huyết tương máu pha mà đậm hơn thì là tan máu.

2. Kết dính hồng cầu hay không

Ly tâm lấy huyết tương của con nhận.
Pha với nước muối sinh lý, 2 giọt sinh lý 2 giọt huyết tương.
Nhỏ một ít máu con cho vào (ít bằng đầu kim thôi, khoảng 1/30ml)
Nhỏ lên lam kính, soi kính hiển vi.

Nếu:

Hồng cầu rời rạc, thưa thớt → ok, truyền được.
Hồng cầu tụm lại như đoàn tàu nối dính vào nhau → không truyền.
Phải không tan máu và không kết dính thì mới truyền được.

Cách lấy máu từ con cho máu:

Đầu tiên, cân xem con đấy bao nhiêu cân.

Ví dụ: con mèo 3 cân.
Nếu con vật béo → nhân với 0,7.
Tại vì sao? Vì mỡ nó trắng bệch ra, không có mạch máu. Nếu mà không trừ mỡ, thì khi rút máu xong, tuần sau con vật suy thận.
3 cân × 0,7 = 2,1 cân thực.
Rồi lấy cái số cân thực đó nhân với 77cc (nếu là chó) hoặc 66cc (nếu là mèo).
Ví dụ: mèo 3 cân → 2,1kg × 66 = ~138,6cc máu tổng.

Xong rồi:

Lấy tổng số máu đó nhân với 0,2 (tức là 20%).
Thế giới nó khuyến cáo chỉ được lấy tối đa 20% lượng máu.
Lấy hơn thì mệt đấy, thậm chí có con về là suy luôn.

Ví dụ tính cụ thể:

2,1kg × 66 = 138,6cc tổng máu.
138,6cc × 0,2 = khoảng 28cc có thể lấy.

Cách truyền máu

Chuẩn bị:

Túi máu riêng.
Dây truyền chuyên dụng.
Van ba trạc.
Chai nước muối sinh lý.

Túi đựng máu và van ba chạc

Tóm tắt

Trường hợp	Xử lý
Phù mặt, thở khó, nôn, tiểu máu (30 phút đầu)	Ngừng truyền, truyền nước muối, tiêm Dexamathason + kháng histamin
Khó thở sau 30 phút	Ngừng truyền 30 phút, thở bình thường rồi truyền tiếp
2–3 ngày sau, tan máu	Dùng ức chế miễn dịch

Tài liệu tham khảo

Association of Veterinary Hematology & Transfusion Medicine (AVHTM) – Transfusion Reaction Consensus Statement (TRACS) for Small Animals.
“Blood Transfusions in Dogs and Cats” – Merck Veterinary Manual.
“Small animal transfusion medicine” – Vet Focus / Royal Canin.
“2021 ISFM Consensus Guidelines on the Collection and Transfusion of Blood in Cats”.
“Transfusion Medicine in Dogs and Cats – ISVMA 2023”.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

Cấp cứu ngừng tim – ngừng thở ở chó mèo

qcv — Thu, 30 Oct 2025 10:12:16 +0000

CẤP CỨU NGỪNG TIM NGỪNG THỞ Ở CHÓ MÈO

Cấp cứu thú y – Kiến thức không thể bỏ qua
Cấp cứu là nội dung khó vì kiến thức rộng, nhưng thực hành chỉ xoay quanh một sơ đồ xử trí duy nhất – giống như một ca cấp cứu thực tế. Ví dụ, khi con vật đột ngột ngừng thở hay ngừng tim, bác sĩ chỉ có khoảng 5 phút để hành động.

Tuy nhiên, để hiểu sâu và xử lý chính xác, ta sẽ phân tích kỹ từng giây một. Dù mỗi tháng chỉ gặp một ca – hoặc thậm chí mỗi năm – thì đây vẫn là kiến thức bắt buộc phải nắm vững.
Vì vậy, học cấp cứu là học để cứu sống, tránh sai sót, và giữ vững uy tín nghề nghiệp.

CƠ CHẾ TRONG CẤP CỨU NGỪNG TIM – PHỔI

Cơ chế của cấp cứu ngừng thở – ngừng tim. Nó xoay quanh ba cơ quan chính: Não – Tim – Phổi
Vậy khi một con vật ngừng thở hoặc mất dấu hiệu sống, ta cần cấp cứu cái gì trước? Câu trả lời là: Tim – Thời gian.

Vì nếu tim không đập, thì máu không bơm, mà máu không bơm thì oxy không đến. Nên thời gian – tức là tim – là ưu tiên hàng đầu. Não là trung tâm chỉ huy, nhưng lúc này không còn tác dụng. Oxy thì vẫn có sẵn trong phổi, nhưng không có máu đẩy thì cũng vô ích.

Nên chúng ta hiểu: Oxy ở phổi → phải qua tim → mới đi đến các cơ quan.
Vì vậy, khi ngừng thở hay ngừng tim, chỉ cần ép tim là đủ. Khi ép ngực – lồng ngực sẽ nở ra và hóp lại, và oxy sẽ tự đi vào – coi như oxy đã có sẵn rồi.

Tóm lại: Phổi không quan trọng. Não cũng chưa cần quan tâm. Chỉ có tim – là yếu tố quan trọng nhất phải cấp cứu đầu tiên.

XÁC ĐỊNH NỀN BỆNH – QUYẾT ĐỊNH CHIẾN LƯỢC

Khi con vật có nền bệnh (gọi là “nền”) – ví dụ bị ngộ độc, hay bệnh suy kiệt → thì dù cấp cứu đúng quy trình, khả năng thành công vẫn rất thấp.
Ví dụ: con vật bị ngộ độc → độc vẫn còn trong người → dù cấp cứu vẫn khó cứu. Hoặc bệnh nặng → tỉ lệ sống thấp cần liên hệ với chủ nuôi, tỉ lệ cấp cứu thành công sẽ thấp nếu bệnh nền nặng

HÔ HẤP VÀ QUẢN LÝ ĐƯỜNG THỞ

Hô hấp khi cấp cứu cần chú ý: khi thấy con vật đã ngừng thở, ngừng thời gian, thì không ưu tiên thông đường thở, không đặt nội khí quản sớm, trừ khi có tắc nghẽn rõ ràng.
Đây không phải là ưu tiên số một.
Khi nào đặt nội khí quản?
- Khi rảnh tay. Tức là khi người khác đang ép tim, mình mới tranh thủ đặt.
- Hoặc sau 30 giây ép tim đầu tiên, có thể dừng 5 giây để đặt.
- Nếu trong 5–7 giây không đặt được, thì bỏ qua.
- Trường hợp tắc nghẽn, ví dụ máu đông ở cổ họng → có thể mổ mở khí quản và đặt ống thở.
- Lưu ý: Phần thở có hai trường hợp:
- Không tắc → không ưu tiên đặt ống
- Có tắc → xử lý tắc nghẽn trước rồi mới ép tim

Thực hành 3 chữ cần nhớ:

GỌI – ÉP – GIỤC

1. GỌI

Khi thấy con vật ngừng thở, phải gọi ngay đồng đội, không làm một mình. Gọi người chia việc: người ép tim, người lấy thuốc, người báo chủ, người quay video.
Đừng vừa ép tim vừa gọi, không hiệu quả.
Phải có người hỗ trợ ngay từ đầu để hạn chế tối đa dính phốt.
Gọi, Gọi, Gọi người tới là việc đầu tiên. Chứ việc đầu tiên không phải là lao vào ép tim.

2. ÉP TIM – KỸ THUẬT CỤ THỂ

Ép trên con nhỏ (chó con, mèo con):

Dùng 1–2 ngón tay ấn giữa ngực

Ép trên con vừa (3–10kg):

Dùng bàn tay hoặc phần cổ tay ép

Ép trên con to (10–50kg hoặc hơn):

Tay thuận đặt lên tay không thuận
Dùng cơ vai và cơ thân người ép
Tay cứng như tay robot, không gập, không mềm
Không dùng cổ tay vì yếu, dễ mỏi
Dùng cơ ngực, cơ thân để ép mạnh và bền

Ép đúng tư thế giúp ép 5–10 phút

Vị trí ép tim:

Không cần đếm sườn.
Đặt tay ra sau ngực, vị trí khuỷu tay chính là trung tâm tim
Ép vào chỗ đó – không sai vị trí
Tim nằm khoảng 2/3 lồng ngực. Nếu ép quá nhẹ (1/3 ngoài) → không đủ lực bơm máu

Chiều sâu & tốc độ ép tim:

Ép sâu 1/3 – 1/2 lồng ngực
Nhịp độ: 2 nhịp/giây (120 nhịp/phút)
Ép mạnh – thả hết cỡ

Không cần nhấc tay khỏi ngực, chỉ cần thả lực tối đa để tim nở lại
Hình dung quả tim như cái chai nước: ép mạnh – nước phọt xa, thả – nạp máu về. Càng dứt khoát thì máu bơm càng mạnh.
Cứ ép mạnh – thả ra – ép mạnh – thả ra… đều đặn.

3. GIỤC ĐỒNG ĐỘI

Phân công người làm:

Người chuẩn bị Adrenaline
Người lấy máy oxy
Người mang nội khí quản
Người quay video
Người báo chủ
Tránh tình trạng ai cũng đi lấy thuốc → không ai ép tim
Người trưởng nhóm phải chỉ huy tốt – phân người, chia việc

Tiêm adrenaline

Tiêm tĩnh mạch, có thể ở chân, lưỡi hoặc cổ
<10kg → 0.5cc
≥10kg → 1cc
Sau khi tiêm → truyền muối 1 phút bằng cách bóp chai truyền để tạo áp lực
Adrenalin chỉ đi theo tuần hoàn khi có nhịp ép tim. Nếu không bóp mạnh → thuốc không đến được tim kịp thời
Lưu ý: AD là thuốc tác dụng nhanh, đào thải nhanh, tình huống khẩn cấp cần ưu tiên cứu sống con vật trước.

Nếu 2 phút sau vẫn chưa thấy tim đập lại: Tiêm thêm 1 liều và lại truyền ép muối 30 giây nữa

Phối hợp thuốc: Adrenaline – Atropn – NaHCO3

Atropin

Dùng kèm với AD
Giãn đường thở bên ngoài (trong khi AD giãn bên trong)
Co mạch → tăng huyết áp → đẩy máu tốt hơn lên não

Liều lượng Atropin: 0,5cc/10kg, có thể linh động nhẹ

Không cần phải cân thật kỹ – chỉ cần áng chừng cân nặng và hút thuốc tương ứng

NaHCO₃ – Natri Bicacbonat

Dùng khi nghi ngờ toan máu do ngưng tim
Giúp cân bằng lại pH máu
Hỗ trợ cơ tim, cơ toàn thân không bị mỏi
Giúp con vật hồi phục tốt hơn

Ngưng tim thì chắc chắn máu sẽ bị toan hóa → nên bổ sung NaHCO₃ là rất cần thiết

Liều NaHCO₃ 1.4% thường dùng:

Liều trên chó:6–15cc/kg

Liều trên mèo: 3-6cc/kg

Dùng như một hỗ trợ – không cần truyền quá nhiều

Tài liệu khoa học

Fletcher DJ, Boller M, et al. Updated treatment recommendations for CPR in dogs and cats. J Vet Emerg Crit Care. 2024.
Hopper K, Epstein SE, Fletcher DJ, et al. Cardiopulmonary Resuscitation of Small Animals. Merck Veterinary Manual.
“CPR for Dogs and Cats: The RECOVER Guidelines” – Today’s Veterinary Practice.
“2024 Veterinary CPR Guidelines – RECOVER Initiative”.
“EMS Canine Cardiopulmonary Resuscitation – StatPearls”.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

Bài viết liên quan:

The post Cấp cứu ngừng tim – ngừng thở ở chó mèo appeared first on EduVET.

Hướng dẫn gây nôn cho chó mèo

qcv — Thu, 30 Oct 2025 08:44:51 +0000

Khi nào nên gây nôn cho chó mèo

Khi không có triệu chứng và mới nuốt chất độc <1 giờ
Khi thời điểm nuốt không rõ ràng nhưng chưa có triệu chứng
Khi nuốt phải chất lưu lại lâu trong dạ dày (nho, nho khô, chocolate, kẹo cao su xylitol)

Khi nào không nên gây nôn

Khi nuốt phải chất ăn mòn (ví dụ: hóa chất tẩy cặn vôi, thuốc tẩy mạnh, pin,…)
Khi nuốt phải hydrocarbon (ví dụ: dầu tiki torch, xăng, dầu hỏa)
Khi đang có triệu chứng: run rẩy, kích động, co giật, sốt cao, hạ đường huyết, yếu, suy sụp
Khi có bệnh nền làm tăng nguy cơ hít sặc (ví dụ: giãn thực quản, tiền sử viêm phổi hít, liệt thanh quản…)

Hướng dẫn gây nôn an toàn theo loài

Ở mèo:
- Không khuyến cáo dùng hydrogen peroxide (Oxy già) do nguy cơ viêm thực quản xuất huyết, viêm dạ dày nặng.
- Chỉ nên gây nôn bằng thuốc an thần nhóm alpha₂ (xylazine, dexmedetomidine) tiêm dưới da chờ 7-8 phút là nôn ngay.
Ở chó:
- Có thể dùng Oxy già 3% tại nhà nếu được bác sĩ hướng dẫn.
- Không nên dùng muối, mù tạt, xà phòng hoặc siro ipecac.
- Trong phòng khám, apomorphine và hydrogen peroxide đều là lựa chọn hiệu quả.

Các thuốc gây nôn được khuyến nghị, liều và loài áp dụng

Thuốc	Cơ chế	Liều dùng	Loài
Hydrogen peroxide 3% (Oxy già)	Kích thích tại chỗ dạ dày	1–5mL/kg đường uống, dùng tối đa 2 lần; không quá 50 mL/con	Chó
Apomorphine	Tác động lên vùng CRTZ	0.03mg/kg tĩnh mạch, 0.04mg/kg tiêm bắp	Chó
Xylazine	Tác động trung ương	0.44mg/kg tiêm bắp	Mèo

Theo dõi quá trình nôn

Ở cạnh chó trong suốt quá trình nôn.
Có thể thu mẫu chất nôn để bác sĩ kiểm tra.
Không để chó ăn lại những gì chúng vừa nôn ra.

Chăm sóc sau khi nôn

Sau khi gây nôn xong, dạ dày và thực quản dễ bị kích ứng → nên bảo vệ niêm mạc tiêu hóa bằng thuốc bọc dạ dày như Sucralfate.

Liều khuyến cáo:
- Chó nhỏ: 250–500 mg PO mỗi 8–12 giờ
- Chó lớn: 1 g PO mỗi 8–12 giờ
- Mèo: 250–500 mg PO mỗi 8–12 giờ

Tài liệu khoa học

Peterson, M. E. & Talcott, P. A. (2013). Small Animal Toxicology, 3rd ed. Elsevier.
Plumb, D. C. (2022). Plumb’s Veterinary Drug Handbook, 10th ed. Wiley-Blackwell.
Khan, S. A., McLean, M. K. (2018). Toxicoses in dogs and cats: hydrogen peroxide and emesis safety. Journal of the American Veterinary Medical Association (JAVMA), 252(4): 421–428.
Gwaltney-Brant, S. M. (2012). Veterinary Forensic Toxicology. CRC Press.
Boothe, D. M. (2017). Veterinary Pharmacology and Therapeutics, 10th ed. Wiley.
ASPCA Animal Poison Control Center (2023). Emesis Induction in Dogs and Cats – Guidelines and Contraindications.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

The post Hướng dẫn gây nôn cho chó mèo appeared first on EduVET.

THUỐC SỬ DỤNG TRONG MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP CẤP CỨU THÚ Y

qcv — Sat, 09 Aug 2025 11:11:14 +0000

(Đã được EduVet quy đổi về liều ml, phù hợp với các thuốc phổ biến tại phòng khám)

Cấp cứu tim mạch

1. Tim ngừng hoạt động

Adrenaline (Epinephrine 1:1000):
Tiêm tĩnh mạch (IV): 0,01–0,025 ml/kg, mỗi 3–5 phút cho đến khi tim đập trở lại.
Đường khí quản (ET): 0,02–0,05 ml/kg.

Adrenaline kích thích thụ thể α và β-adrenergic, tăng co bóp và nhịp tim, co mạch ngoại biên giúp cải thiện tưới máu não và tim.

2. Nhịp tim chậm do tăng kali máu

Canxi gluconate 10%: 0,5–1,5 ml/kg IV trong 20–30 phút.
Tác dụng: ổn định điện thế màng tế bào cơ tim, không hạ kali nhưng bảo vệ tim khỏi rung thất.
Insulin 40 IU/ml: 0,0125 ml/kg IV, kèm Dextrose 30% (nếu không suy thận):
- Tiêm tĩnh mạch 3–5 ml/kg.
- Truyền tĩnh mạch 3–5 ml/kg trong 4–6 giờ.
  Insulin đưa kali từ ngoại bào vào nội bào, hạ kali máu tạm thời.

3. Nhịp nhanh thất

Lidocain 2%:
- Chó: Liều đầu IV 0,1 ml/kg; sau đó truyền liên tục 0,075–0,3 ml/kg/giờ.
- Mèo: Liều đầu IV 0,0125–0,025 ml/kg; sau đó truyền 0,03–0,12 ml/kg/giờ.
Lidocain là thuốc chống loạn nhịp nhóm IB, chẹn kênh Na+, ức chế xung động ngoại lai và giảm tính tự động của cơ tim.

🌡️ Cấp cứu do rối loạn trao đổi chất

Sốc phản vệ
Adrenaline (1:1000): 0,01 ml/kg IV.
Giúp giãn phế quản (β2), co mạch (α1) và tăng huyết áp (β1).
Hạ canxi máu
Canxi gluconate 10%: 0,5–1,5 ml/kg IV trong 20–30 phút.
Theo dõi ECG để tránh loạn nhịp do tăng canxi máu quá mức.

🌡️ Cấp cứu thần kinh

1. Kiểm soát trạng thái động kinh (Status Epilepticus):

Diazepam: 0,1 ml/kg IV mỗi 3 phút, tối đa 3 liều.
Nếu không đáp ứng, dùng Propofol 10 mg/ml:
- Tiêm IV 0,1–0,4 ml/kg.
- Sau đó truyền 0,6–2,4 ml/kg/giờ.
Diazepam tăng cường GABA, Propofol gây ức chế CNS giúp kiểm soát co giật nặng.

2. Chấn thương đầu mặt – tăng áp lực nội sọ (Intracranial Hypertension):

Manitol 25%: 2–4 ml/kg IV chậm trong 30 phút, lặp lại sau 4–8 giờ (tối đa 2 lần).

Manitol là chất lợi tiểu thẩm thấu, giảm phù não và hạ áp lực nội sọ.

🌡️ Giải mê (Reversal of Sedation/Anesthesia)

Atipamezole (Antimedin): 0,02 ml/kg IV chậm trong 2 phút hoặc tiêm bắp.
Đối kháng α2-adrenergic (medetomidine, dexmedetomidine).
Naloxone (0,4 mg/ml): 0,025–0,1 ml/kg IV chậm.
Đối kháng opioid (morphine, fentanyl…).

Lưu ý chung khi sử dụng thuốc cấp cứu

Luôn đặt đường truyền tĩnh mạch và theo dõi huyết áp, nhịp thở, ECG nếu có
Liều có thể điều chỉnh dựa trên tình trạng lâm sàng, loại thuốc gốc và nồng độ thực tế.

Nguồn tham khảo

Plumb DC. Plumb’s Veterinary Drug Handbook, 9th Edition, Wiley-Blackwell, 2023.
Ettinger SJ, Feldman EC. Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Edition, Elsevier, 2017.
ACVECC – American College of Veterinary Emergency and Critical Care Guidelines, 2022.

Hãy liên hệ với EduVET nếu có bất cứ thắc mắc nào!

The post THUỐC SỬ DỤNG TRONG MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP CẤP CỨU THÚ Y appeared first on EduVET.

Hướng dẫn phương pháp mổ xoắn dạ dày chó mèo

qcv — Fri, 04 Jul 2025 11:17:58 +0000

TỔNG QUAN VỀ XOẮN DẠ DÀY CHÓ MÈO

Là tình trạng nguy hiểm đe dọa đến tính mạnh Dạ dày bị giãn căng do tích tụ khí, sau đó xoắn quanh trục, làm tắc nghẽn lối vào (thực quản) và lối ra (tá tràng). Áp lực trong ổ bụng tăng cao gây giảm hồi lưu tĩnh mạch chủ, dẫn đến sốc giảm thể tích, suy tuần hoàn, hoại tử mô và tử vong nếu không xử lý kịp thời.

Giải phẫu dạ dày chó mèo

Những con có tỉ lệ xoắn dạ dày cao

giống lớn, ngực sâu như: Béc giê Đức, Rottweiler, Golden Retriever, Doberman,…
Di truyền: (VD: Con bố mẹ từng bị xoắn dạ dày)
Thói quen ăn uống và sinh hoạt: Cho ăn 1 bữa lớn/ngày, ăn nhanh, stress, sợ hãi, hạt kém chất lượng, tăng kích thước gan, giãn dây chằng dạ dày.

Cơ chế Xoắn dạ dày

A. Môn vị (phần nối dạ dày với ruột non) bắt đầu dịch chuyển xuống bụng dưới và lệch sang bên trái. Đây là dấu hiệu bắt đầu của hiện tượng xoắn dạ dày.
B. Tiền triển: Dạ dày giãn căng do khí, đồng thời xoắn mạnh hơn, môn vị rời xa vị trí bình thường.
C. Xoắn hoàn toàn (180 độ) Môn vị nằm phía trái đường giữa, gần thân vị, tạo thành nếp gấp gây tắc hai đầu → Sự xoắn này khiến dạ dày bị gấp lại, tạo ra hai điểm tắc nghẽn: một ở lối vào (gần thực quản), một ở lối ra (gần tá tràng). Hơi và dịch không thể thoát ra ngoài, gây tắc nghẽn hoàn toàn.
D. Giai đoạn muộn: Dạ dày tiếp tục giãn căng hơn nữa vì khí không thoát ra được. Lúc này, máu không thể lưu thông đến thành dạ dày, gây ra thiếu máu cục bộ và hoại tử mô. Nếu không được phẫu thuật can thiệp kịp thời, dạ dày có thể bị vỡ, dẫn đến viêm phúc mạc, suy đa cơ quan và tử vong.

Một số nguy cơ và lưu ý khi phẫu thuật xoắn dạ dày ở chó mèo

1.Rò rỉ dịch vị

Dịch vị (axit dạ dày và enzyme tiêu hóa) nếu rò rỉ ra ổ bụng sẽ gây viêm phúc mạc nặng, dễ dẫn đến nhiễm trùng

2. Khó quan sát

Dạ dày nằm ở vùng bụng trước, ẩn dưới khung xương sườn → khó quan sát

3.Dây chằng

Dây chằng gan – dạ dày và Dây chằng gan – tá tràng → Hai dây chằng này giữ dạ dày cố định, khiến khó lật lên để quan sát mặt sau. Tuy nhiên, có thể cắt cẩn thận hai dây chằng này để tạo thêm không gian thao tác.

CÁC BƯỚC MỔ DẠ DÀY

1. ĐƯỜNG MỔ

Đường mổ giữa bụng

Đường mổ cạnh sườn

-Đường mổ giữa bụng – đường mổ tiêu chuẩn thường được áp dụng nhất kéo từ mỏm kiếm xương ức → phía sau rốn

-Đường mổ cạnh sườn – Lựa chọn bổ sung trong một số trường hợp đặc biệt như:

Chó có ngực sâu – hẹp, khó tiếp cận từ đường giữa
Xoắn không hoàn toàn, chỉ cần xử lý cục bộ
Tổn thương vùng hoành
Tái mổ sau khi đường giữa đã bị mô sẹo dính

Chú ý để tránh nhiễm trùng khi phẫu thuật

Đặt gạc phẫu thuật đã nhúng dung dịch muối và povidine
Rửa ổ bụng bằng nước muối sinh lý, au đó hút sạch sau khi hoàn tất ( nhiệt độ dung dịch khuyến nghị từ 37°C – 39°C

2.1 PHƯƠNG PHÁP CỐ ĐỊNH DẠ DÀY BẰNG ĐƯỜNG RẠCH (Incisional Gastropexy)

-Mục đích:

Xử lý xoắn dạ dày bằng cách cố định dạ dày vào thành bụng, giữ đúng vị trí giải phẫu. Phương pháp này bác sĩ sẽ tạo 2 vết thương ở dạ dày và thành bụng sau đó khâu cố định hai vị trí lại với nhau

-Mô tả kỹ thuật

Bước 1: Tạo vết rạch trên dạ dày

Vị trí: vùng hang môn vị
Rạch nông qua lớp thanh mạc – cơ, không rạch vào lớp niêm mạc để tránh thủng dạ dày
Dùng tay nâng dạ dày lên để dễ dàng thao tác

Bước 2: Rạch trên thành bụng

Vị trí: cách xương sườn cuối khoảng 2–3 cm, tránh rạch quá cao để không làm thủng cơ hoành → tràn khí màng phổi
Ướm trước vị trí dạ dày để xác định điểm rạch chính xác

Bước 3: Khâu cố định

Dùng chỉ đơn sợi tự tiêu 2-0 hoặc 3-0
Khâu liên tục bắt đầu từ mép gần vết rạch, cố định dạ dày vào thành bụng chắc chắn

-Hình ảnh mô tả

A. Rút banh bụng ra để dễ quan sát:

Trước tiên, rút dụng cụ banh bụng ra để có tầm nhìn tốt hơn vào vùng mổ, đặc biệt khi thao tác gần bờ dưới xương sườn.

B. Rạch cơ bụng ngang bên phải:

Xác định lại chính xác vị trí giải phẫu, sau đó rạch qua lớp cơ bụng ngang bên phải, ngay dưới xương sườn cuối, để tiếp cận dạ dày.

C. Rạch dạ dày

Rạch nhẹ qua lớp thanh mạc và cơ dạ dày. Lúc này, lớp niêm mạc bên trong sẽ tự phồng lên, do chứa khí hoặc dịch.

→ Không rạch sâu vào niêm mạc, để tránh làm thủng toàn bộ thành dạ dày

D. Khâu cố định dạ dày vào thành bụng:

Dùng mũi khâu liên tục để khâu dạ dày vào thành bụng, giúp giữ dạ dày ở đúng vị trí.

→ Ưu tiên khâu mép lưng trước (mép xa tầm mắt) để cố định mô chắc chắn và dễ quan sát hơn khi khâu tiếp các mép còn lại.

2.2 PHƯƠNG PHÁP CỐ ĐỊNH DẠ DÀY TRONG THOÁT VỊ HOÀNH (Belt-Loop Gastropexy)

Thoát vị hoành là tình trạng trong đó một phần của dạ dày bị đẩy lên khỏi ổ bụng, lọt qua lỗ thực quản trên cơ hoành, đi vào lồng ngực. Cũng được dùng khi xoắn dạ dày tái phát

Kỹ thuật: tương tự phương pháp cố định ở trên nhưng thực hiện ở bên trái

-Mô tả kỹ thuật

Đây là biến thể nâng cao của Incisional Gastropexy – cố định dạ dày bằng vết rạch , trong đó bác sĩ tạo một vạt mô từ dạ dày (vùng hang môn vị) rồi luồn vạt này qua một “vòng đai” trên thành bụng để cố định dạ dày chắc chắn hơn.

Bước 1: Tạo vạt dạ dày

Chọn vị trí ở vùng bờ cong lớn của dạ dày (gần hang môn vị).
Rạch tạo vạt hình chữ nhật và tách thanh mạc ra khỏi niêm mạc

Bước 2: Tạo “vòng đai” trên thành bụng:

Trên thành bụng (gần xương sườn cuối), rạch hai đường song song và tách thanh mạc khỏi niêm mạc → tạo thành “vòng đai” để luồn vạt dạ dày qua

Bước 3: Luồn vạt dạ dày qua vòng đai:

Giữ dạ dày áp sát thành bụng, có thể dùng chỉ giữ nhẹ ở đầu vạt để hỗ trợ kéo vạt dạ dày đi qua đường hầm trên thành bụng.

4. Khâu cố định vạt trở lại dạ dày:

Sau khi đã luồn qua vòng đai, đặt lại vạt dạ dày về đúng vị trí ban đầu.
Dùng chỉ đơn sợi tự tiêu (cỡ 2-0 hoặc 3-0) để khâu vạt dính trở lại mặt dạ dày, bằng mũi khâu đơn hoặc khâu liên tục tùy theo thói quen người mổ.

– Hình ảnh mô tả

A: Tạo vạt thanh mạc – cơ từ vùng hang vị, chứa nhánh mạch máu vị – mạc nối.
B: Tạo đường rạch song song ở cơ bụng ngang.
C: Luồn vạt dạ dày qua vòng đai – giữ dạ dày sát thành bụng để hạn chế tổn thương vạt. Khâu cố định lại như ban đầu.

EduVET – Đào tạo bác sĩ thú nhỏ – Nếu có câu hỏi và thắc mắc nào, hãy liên lạc ngay với EduVET để được giải đáp nhanh và chính xác nhất!

Tài liệu tham khảo:

Fossum TW. Small Animal Surgery, 5th Edition. Elsevier, 2018.
Bojrab MJ. Current Techniques in Small Animal Surgery, 4th Edition.
Brourman JD et al. Risk Factors for GDV. JAVMA, 1996.
Levine GD et al. Evaluation of Belt-loop Gastropexy. JAAHA, 2010.
Glickman LT et al. Non-dietary risk factors for GDV. JAAHA, 1997.

The post Hướng dẫn phương pháp mổ xoắn dạ dày chó mèo appeared first on EduVET.