điều trị u – EduVET

U hạch (u lympho) là gì và cách điều trị

qcv — Tue, 04 Nov 2025 06:23:20 +0000

U Lympho là các khối ở vị trí hạch bạch huyết (có thể lan gan và lách), là bệnh tăng sinh ác tính của tế bào miễn dịch âm thầm nhưng tiến triển nhanh và chết nhanh
Nguyên nhân: Retrovirus, di truyền, sử dụng thuốc, hóa chất thời gian dài

Cơ chế

Tế bào lympho (B hoặc T) bị đột biến → tăng sinh mất kiểm soát → hình thành khối u ác tính.
Ở mèo, virus FeLV (kích hoạt gen ung thư) và FIV (suy miễn dịch) là → thường gặp lymphoma trung thất, ruột.
Lymphoma lan rộng sớm theo máu và bạch huyết → ảnh hưởng đa cơ quan (gan, tủy, ruột, da…).

Giai đoạn

GD1: Xuất hiện ở một hạch bạch huyết duy nhất
GD2: Lan đến nhiều hạch bạch huyết của 1 vùng (có thể ảnh hưởng đến amidan)
GD3: Lan đến hạch bạch huyết 2 bên cơ thể ( cả trên và dưới cơ hoành)
GD4: Lan đến gan, lách
GD5: Đi vào máu và tủy xương

Cơ chế

Tế bào lympho (B hoặc T) bị đột biến → tăng sinh mất kiểm soát → hình thành khối u ác tính.
Ở mèo, virus FeLV (kích hoạt gen ung thư) và FIV (suy miễn dịch) là → thường gặp lymphoma trung thất, ruột.
Lymphoma lan rộng sớm theo máu và bạch huyết → ảnh hưởng đa cơ quan (gan, tủy, ruột, da…).

Phân loại

1. U Lympho trung tâm

Hay gặp trên chó, biểu hiện toàn thân và chủ yếu ảnh hưởng đến các hạch bạch huyết ở hàm dưới và trước vai, gan và lách to và tủy xương bị ảnh hưởng
Triệu chứng chính: chán ăn, sụt cân, nôn mửa, tiêu chảy, gầy mòn, cổ trướng, khó thở và sốt
Có cá dấu hiệu thiếu máu không tái tạo từ nhẹ đến trung bình, mặc dù điều này cũng có thể là do mất máu (như đã thấy trong u lympho đường tiêu hóa) hoặc thiếu máu tan máu do miễn dịch.
Thiếu máu và tăng bạch cầu trung tính thường liên quan nhiều hơn đến u lympho T.
Để chắc chắn thì sẽ thực hiện sinh thiết sinh thiết
Sưng hạch trung thất trên phim x-quang cũng là 1 yếu tố quan trọng trong chẩn đoán

2. U lympho tiêu hóa

Nếu ở thể nhẹ sẽ gây sụt cân mãn tính, âm ỉ, nôn, tiêu chảy => chlorambucil + pred (sống 1,5 – 3 năm)
Thể nặng gây sụt cân cấp tính, nôn tiêu, chảy => phì đại cơ quan trong ổ bụng và các hạch bạch huyết => hóa trị thường chỉ sống được 45-90 ngày kể cả khi hóa trị

3. U lympho da

Các khu vực da bị tổn thương sẽ viêm, mẩn đỏ, loét, 50% có ngứa => sau đó sẽ hình thành các u cục, nốt chắc như nấm sâu

4. U lympho ngoài hạch

Là các u không thuộc hệ thống hạch bạch huyết
Hay gặp ở: mắt, mũi, bàng quang, thận, tủy sống, não,..

CHỈ ĐIỂM QUAN TRỌNG

Nếu không được điều trị -> trung bình sống 30 ngày sau khi chẩn đoán
Nếu được điều trị với prednisolone -> trung bình sống 30-60 ngày
Nếu hóa trị -> 8-16 tháng (hóa trị và kết gợp với pred sẽ đem lại hiệu quả cao hơn)
Chó mèo >6 tuổi dễ mắc
Mèo đã mắc felv, fiv dễ mắc
Sờ thấy hạch to đối xứng →lym đa trung tâm → chọc hút tế bào / sinh thiết.
Mèo gầy sút cân, tiêu chảy mãn tính → lymphoma ruột → siêu âm + sinh thiết hoặc test FeLV/FIV.
Thiếu máu, giảm tiểu cầu không rõ nguyên nhân → loại trừ lymphoma xâm lấn tủy.

ĐIỀU TRỊ

Bên dưới đây là phương pháp dễ áp dụng nhất ở thời điểm hiện tại. Còn một phương pháp hiệu quả và ưu tiên hơn là xạ trị nhưng với điều kiện của thú y Việt Nam thì chưa áp dụng được nhiều.

Vincristine (0.8mg/m2)+ prednisolone (2-4mg/kg)

U lympho ruột thường bị thiếu vitamin B12 do kém hấp thu ở hồi tràng -> bổ sung vitamin B12

CÔNG THỨC THAM KHẢO

0,5 – 0,7 mg/m2/IV chậm diện tích bề mặt cơ thể/ 1-2 tuần / 4–8 tuần

VD: Chó 10kg = 0,469 m2 => liều dùng Vincristin (hàm lượng 1mg/1ml) là 0,2-0,3ml/1 tuần 1 lần/ 4-8 tuần.

Bảng 1. quy đổi cân nặng trên chó

Bảng 2. quy đổi cân nặng trên mèo

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Vail, D. M., Thamm, D. H., & Liptak, J. M. (2019). Withrow & MacEwen’s Small Animal Clinical Oncology (6th ed.). Elsevier.
Modiano, J. F., et al. (2005). “Molecular mechanisms of canine lymphoid neoplasia.” Vet Pathol, 42(2): 189–210.
Hartmann, K. (2012). “Clinical aspects of feline retroviruses: a review.” Viruses, 4(11): 2684–2710.
Gavazza, A., et al. (2008). “Multicentric lymphoma in the dog: clinical and immunophenotypical features.” Vet J, 177(3): 367–371.

Liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

The post U hạch (u lympho) là gì và cách điều trị appeared first on EduVET.

Cách điều trị khối u ở chó mèo

qcv — Mon, 27 Oct 2025 08:00:53 +0000

Điều trị khối u – hướng xử lý theo từng dạng

Khi nói đến điều trị, điều đầu tiên là phải xác định khối u thuộc dạng nào.

Mỗi loại — u sơ, u tăng sinh hay u di căn — đều cần hướng tiếp cận khác nhau để đạt hiệu quả tốt nhất.

1. U sơ

Với u sơ, đây thường là khối u lành tính, phát triển chậm và không xâm lấn.
Do đó, có thể theo dõi nếu kích thước ổn định, không gây ảnh hưởng chức năng hay thẩm mỹ.
Nếu khối u lớn dần hoặc gây bất tiện, phẫu thuật lấy bỏ là lựa chọn hợp lý.
Trong những trường hợp này, chỉ cần mổ lấy u (mổ moi), tức là lấy trọn khối u mà không cần cắt rộng phần mô xung quanh.

Ví dụ: khối u ở vùng vai hay ngực, bác sĩ có thể chọn đường rạch thuận tiện nhất, luồn dụng cụ dưới da để lấy trọn khối u ra. Phẫu thuật đơn giản, ít xâm lấn, phục hồi nhanh.

2. U tăng sinh

Khác với u sơ, u tăng sinh có đặc điểm là tế bào u phát triển nhanh và lan rộng.
Những tế bào bất thường thường xuất hiện trong phạm vi khoảng 2 cm quanh khối u chính.
Vì vậy, khi phẫu thuật, phải cắt rộng rìa an toàn, nghĩa là lấy thêm 2 cm mô lành xung quanh khối u để đảm bảo không còn tế bào u sót lại.
Sau phẫu thuật, nếu mô bệnh học cho thấy còn nghi ngờ, hoặc bác sĩ cảm thấy chưa thật sự yên tâm, có thể kết hợp thêm điều trị hóa trị hỗ trợ — thường chỉ cần 2 mũi để kiểm soát tế bào còn lại.

Tóm lại:

U tăng sinh cần phẫu thuật triệt để, cắt rộng rìa 2 cm.
Sau mổ, có thể kết hợp hóa trị hỗ trợ nếu cần.

3. U di căn

Với u di căn, tức là tế bào ung thư đã lan sang cơ quan khác, cách tiếp cận sẽ toàn diện hơn.
Bước đầu tiên là tiêm hóa trị trước mổ (thường 2 mũi) để làm khối u nhỏ lại, giảm viêm và giảm nguy cơ lan rộng trong lúc phẫu thuật.
Sau đó, khi tình trạng ổn định, tiến hành mổ lấy u theo nguyên tắc tương tự như u tăng sinh.
Sau phẫu thuật, cần tiếp tục hóa trị duy trì — thường từ 8 đến 12 mũi — để kiểm soát các tế bào còn sót hoặc đã di chuyển xa.

Tóm tắt điều trị theo loại u

Loại khối u	Hướng điều trị chính	Hóa trị hỗ trợ
U sơ	Theo dõi hoặc phẫu thuật lấy u đơn thuần	Không cần
U tăng sinh	Phẫu thuật cắt rộng rìa an toàn (≥ 2 cm)	Có thể tiêm 2 mũi hỗ trợ
U di căn	Hóa trị trước mổ, sau đó phẫu thuật và hóa trị duy trì (8–12 mũi)	Bắt buộc

Ghi chú chuyên môn

U sơ thường chỉ gồm mô sợi tăng sinh, không có khả năng xâm lấn mô lân cận.
U tăng sinh thể hiện hoạt động phân bào cao, có thể lan ra mô xung quanh, nên cần cắt rộng để đảm bảo sạch tế bào u.
U di căn cho thấy sự di chuyển tế bào ác tính qua đường máu hoặc bạch huyết, vì vậy hóa trị có vai trò kiểm soát toàn thân, giảm nguy cơ tái phát hoặc lan rộng thêm.

Tài liệu tham khảo

Withrow, S. J., & Vail, D. M. (2020). Withrow and MacEwen’s Small Animal Clinical Oncology (6th ed.). Elsevier.
Ettinger, S. J., & Feldman, E. C. (2017). Textbook of Veterinary Internal Medicine (8th ed.). Elsevier.
Henry, C. J., & Higginbotham, M. L. (2019). “Management of canine and feline neoplasia.” Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice, 49(5), 867–884.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

The post Cách điều trị khối u ở chó mèo appeared first on EduVET.