Khi nào nên gây nôn cho chó mèo

• Khi không có triệu chứng và mới nuốt chất độc <1 giờ
• Khi thời điểm nuốt không rõ ràng nhưng chưa có triệu chứng
• Khi nuốt phải chất lưu lại lâu trong dạ dày (nho, nho khô, chocolate, kẹo cao su xylitol)

Khi nào không nên gây nôn

• Khi nuốt phải chất ăn mòn (ví dụ: hóa chất tẩy cặn vôi, thuốc tẩy mạnh, pin,…)
• Khi nuốt phải hydrocarbon (ví dụ: dầu tiki torch, xăng, dầu hỏa)
• Khi đang có triệu chứng: run rẩy, kích động, co giật, sốt cao, hạ đường huyết, yếu, suy sụp
• Khi có bệnh nền làm tăng nguy cơ hít sặc (ví dụ: giãn thực quản, tiền sử viêm phổi hít, liệt thanh quản…)

Hướng dẫn gây nôn an toàn theo loài

• Ở mèo:
  • Không khuyến cáo dùng hydrogen peroxide (Oxy già) do nguy cơ viêm thực quản xuất huyết, viêm dạ dày nặng.
  • Chỉ nên gây nôn bằng thuốc an thần nhóm alpha₂ (xylazine, dexmedetomidine) tiêm dưới da chờ 7-8 phút là nôn ngay.
• Ở chó:
  • Có thể dùng Oxy già 3% tại nhà nếu được bác sĩ hướng dẫn.
  • Không nên dùng muối, mù tạt, xà phòng hoặc siro ipecac.
  • Trong phòng khám, apomorphine và hydrogen peroxide đều là lựa chọn hiệu quả.

Các thuốc gây nôn được khuyến nghị, liều và loài áp dụng

Theo dõi quá trình nôn

• Ở cạnh chó trong suốt quá trình nôn.
• Có thể thu mẫu chất nôn để bác sĩ kiểm tra.
• Không để chó ăn lại những gì chúng vừa nôn ra.

Chăm sóc sau khi nôn

• Sau khi gây nôn xong, dạ dày và thực quản dễ bị kích ứng → nên bảo vệ niêm mạc tiêu hóa bằng thuốc bọc dạ dày như Sucralfate.

  Liều khuyến cáo:

  • Chó nhỏ: 250–500 mg PO mỗi 8–12 giờ

  • Chó lớn: 1 g PO mỗi 8–12 giờ

  • Mèo: 250–500 mg PO mỗi 8–12 giờ

Tài liệu khoa học

• Peterson, M. E. & Talcott, P. A. (2013). Small Animal Toxicology, 3rd ed. Elsevier.

• Plumb, D. C. (2022). Plumb’s Veterinary Drug Handbook, 10th ed. Wiley-Blackwell.

• Khan, S. A., McLean, M. K. (2018). Toxicoses in dogs and cats: hydrogen peroxide and emesis safety. Journal of the American Veterinary Medical Association (JAVMA), 252(4): 421–428.

• Gwaltney-Brant, S. M. (2012). Veterinary Forensic Toxicology. CRC Press.

• Boothe, D. M. (2017). Veterinary Pharmacology and Therapeutics, 10th ed. Wiley.

• ASPCA Animal Poison Control Center (2023). Emesis Induction in Dogs and Cats – Guidelines and Contraindications.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

The post Hướng dẫn gây nôn cho chó mèo appeared first on EduVET.

Việc truyền nhanh canxi gluconat không được khuyến cáo để gây nôn trong cấp cứu ngộ độc ở chó và mèo vì những rủi ro sinh lý nghiêm trọng, đặc biệt liên quan đến tim mạch và hệ thần kinh trung ương, khiến đây là một phản ứng có hại thay vì một biện pháp điều trị kiểm soát được.

1. Ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tim mạch

a. Rối loạn dẫn truyền điện tim

Khi truyền nhanh canxi gluconat, nồng độ ion Ca²⁺ trong huyết tương tăng đột ngột có thể gây ảnh hưởng đến:

• Quá trình khử cực và tái cực của cơ tim, làm thay đổi điện thế hoạt động của tế bào cơ tim.

• Kết quả: Gây nhịp tim chậm (bradycardia), tụt huyết áp, và trong trường hợp nghiêm trọng, có thể gây loạn nhịp tim hoặc ngừng tim.

b. Cơ chế sinh lý

• Canxi là một ion quan trọng trong việc truyền xung động và co bóp cơ tim. Khi nồng độ tăng quá nhanh, nó làm quá kích thích tế bào cơ tim, dẫn đến rối loạn hoạt động điện học của tim.

• Rối loạn nhịp tim cấp tính có thể kích hoạt các thụ thể áp lực (baroreceptors) tại xoang cảnh (carotid sinus) và cung động mạch chủ (aortic arch), dẫn đến kích hoạt phản xạ phó giao cảm, kích thích trung tâm nôn tại thân não như một hậu quả phản xạ.

2. Tác động độc hại lên hệ thần kinh trung ương

a. Tăng canxi huyết cấp

Truyền nhanh canxi gluconat có thể dẫn đến tăng canxi huyết cấp (acute hypercalcemia), gây ra các triệu chứng thần kinh trung ương như:

• Buồn nôn

• Nôn

• Lú lẫn

• Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể gây hôn mê hoặc co giật

b. Cơ chế

• Canxi là ion quan trọng trong việc dẫn truyền thần kinh. Khi tăng quá mức, nó gây rối loạn cân bằng điện giải ngoại bào, làm rối loạn hoạt động tế bào thần kinh, bao gồm cả các neuron tại:

  • Trung tâm nôn (vomiting center) ở hành não

  • Vùng kích hoạt hóa học CTZ (chemoreceptor trigger zone)

c. Tác động không kiểm soát

• Mặc dù nôn có thể xảy ra do phản ứng của hệ thần kinh, đây không phải là phản ứng điều trị mong muốn.

• Nôn do tác động độc hại lên thần kinh trung ương là biểu hiện của nhiễm độc, không phải là phương pháp kích thích nôn an toàn hoặc kiểm soát được như các thuốc gây nôn chuyên biệt (như apomorphine hoặc hydrogen peroxide 3%).

3. Tổng kết

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, Quý bác sĩ vui lòng liên hệ với EduVET để được giải đáp nhanh và chính xác nhất!

Tài liệu tham khảo

1. Krook, L., & Wasserman, R. H. (1959). Pathogenesis of experimental hypercalcemia in animals. American Journal of Physiology, 196(6), 1195–1201.

2. Feldman EC, Nelson RW. Canine and Feline Endocrinology, 5th Edition. Elsevier, 2014.

3. DiBartola SP. Fluid, Electrolyte, and Acid-Base Disorders in Small Animal Practice, 4th Edition. Elsevier, 2012.

The post Vì sao không nên dùng canxi gluconat truyền nhanh để gây nôn cho chó mèo? appeared first on EduVET.