1. Khi nào cần dùng kháng viêm?

Tất cả các trường hợp liên quan đến khớp đều cần cân nhắc sử dụng thuốc kháng viêm, bao gồm:

• Viêm khớp cấp tính và mạn tính.

• Chấn thương khớp (va đập, trật khớp, tổn thương mô quanh khớp).

• Phẫu thuật khớp 

Quá trình hậu phẫu sai khi phẫu thuật cũng cần sử dụng kháng viêm

Các thuốc kháng viêm trong viêm khớp và hậu phẫu bao gồm: Diclofenac, Ketoprofen, Meloxicam, Celecoxib đây là những kháng viêm thuộc COX-2 (ngắt kết nối COX-2)

2. Phân loại và cơ chế

Các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) thường được chia theo mức độ ức chế COX-1 và COX-2.
Ta có thể hình dung rằng:

• COX-2 là “phích cắm” của viêm và đau.

• COX-1 lại tham gia vào bảo vệ dạ dày, thận, tiểu cầu.
  → Vì vậy, thuốc càng chọn lọc COX-2 thì càng ít tác dụng phụ trên dạ dày và thận.

3. Kháng viêm dùng trong viêm khớp và hậu phẫu (từ mạnh đến nhẹ)

1. Diclofenac

   • Tác dụng: mạnh, hiệu quả nhanh, giảm đau – kháng viêm tốt.

   • Nhược điểm: ức chế cả COX-1 (Vì COX-1 tham gia bảo vệ dạ dày, thận) → dễ gây loét dạ dày, tổn thương thận nếu dùng lâu.

   • Ví như “con dao sắc nhất” – cắt rất tốt nhưng dễ “cắt cả tay”, nên được sử dụng cẩn thận

2. Ketoprofen

   • Hiệu lực thấp hơn diclofenac nhưng vẫn ức chế COX-1 và COX-2.

   • Dùng tốt trong viêm khớp cấp hoặc sau phẫu thuật ngắn ngày.

3. Meloxicam

   • Chọn lọc COX-2 cao hơn → an toàn hơn cho dạ dày và thận.

   • Phù hợp điều trị viêm khớp kéo dài ở chó, mèo.

4. Celecoxib (COX-B, hay còn gọi là Coxib – ví dụ: Firocoxib, Deracoxib)

   • Gần như chỉ ức chế COX-2, không ảnh hưởng COX-1.

   • Tác dụng chuyên biệt cho viêm khớp và hậu phẫu khớp.

   • Có thể dùng dài ngày mà ít gây loét dạ dày hoặc suy thận.

   • Dược động học và độ an toàn đã được chứng minh cả trên người và thú y.

4. Tóm tắt cơ chế so sánh

5. Lưu ý

• Các thuốc ức chế COX-1 có thể gây: viêm loét dạ dày – ruột, suy thận, giảm tiểu cầu.

• Các thuốc ức chế COX-2 chọn lọc (Coxib) giúp giảm đau và sưng tại khớp mà ít hại cơ quan khác.

• Trong thú y, Firocoxib và Meloxicam là hai thuốc được dùng phổ biến nhất cho điều trị viêm khớp và hậu phẫu.

Tài liệu tham khảo

• Lees, P. (2013). Pharmacology of nonsteroidal anti-inflammatory drugs in veterinary species. Veterinary Anaesthesia and Analgesia, 40(4), 309–328.

• Papich, M. G. (2016). Saunders Handbook of Veterinary Drugs. Elsevier.

• Lascelles, B. D. X., et al. (2005). Evaluation of meloxicam or deracoxib for treatment of osteoarthritis in dogs. J Am Vet Med Assoc, 227(6), 935–941.

• King, J. N., et al. (2017). Firocoxib: a selective COX-2 inhibitor for dogs and horses. Vet J, 216, 8–14.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào!

The post Kháng viêm sử dụng khi viêm khớp và hậu phẫu chó mèo appeared first on EduVET.

1. Ảnh hưởng đến Gan & Thận

• Cơ chế:

• • Sau khi chuyển hóa, thuốc kháng viêm tạo ra chất thải độc cho gan và thận.

  • Chúng còn gây co mạch máu tại thận, giảm lưu lượng máu đi qua → ứ độc → nguy cơ suy thận.

• Nguyên tắc: Khi dùng kháng viêm, thú cưng phải được đảm bảo đủ nước (cho uống hoặc truyền dịch), nhất là trong và sau phẫu thuật – thời điểm dễ mất nước.

2. Steroid (Dexa, Methyl, Pred…)

• Không dùng steroid khi:

  • Thú bị suy giảm miễn dịch → dễ ức chế nặng hơn.

  • Thú đang bị nấm.

  • Thú có vết thương hở (ngoài da, giác mạc…) vì steroid phá hủy collagen → vết thương chậm lành hoặc không lành.

• Tác động khác:

  • Dùng lâu: giãn mao mạch, da mỏng, mạch máu nổi rõ.

  • Ở giác mạc: nhỏ Dexamethasone làm vết xước loét giác mạc trở nên nghiêm trọng hơn

3. Kết Hợp Thuốc Kháng Viêm

KHÔNG KẾT HỢP

• Không kết hợp 2 steroid → không tăng hiệu quả, chỉ tăng độc tính.

CÓ THỂ KẾT HỢP

• kháng viêm.Dexamethasone (steroid) liều tối thiểu + COX-2 → hỗ trợ giảm viêm sau mổ.

• COX-2 + COX-3 → tăng hiệu quả.

👉 Lưu ý: chỉ có Dexamethasone được nghiên cứu an toàn khi kết hợp với COX-2. Các steroid khác chưa đủ bằng chứng khoa học → không nên dùng.

4. NSAIDs Có Thể Gây Hại Không?

NSAIDs không hoàn toàn an toàn, có thể gây tác dụng phụ vì chúng ức chế cả “COX tốt” (bảo vệ cơ thể).

a. Đường Tiêu Hóa

• Biểu hiện: nôn, bỏ ăn, đau bụng, phân sẫm màu, tiêu chảy.

• Cơ chế:

  • Kích ứng trực tiếp niêm mạc dạ dày.

  • Giảm lớp nhầy bảo vệ, dễ loét, chậm lành loét.

b. Thận

• Nguy cơ cao khi thú bị mất nước, tụt huyết áp, bệnh tim/thận.

• Dấu hiệu: uống nhiều nước, tiểu nhiều/ít, lừ đừ, đi loạng choạng.

c. Gan

• Hiếm gặp, nhưng có thể gây hoại tử gan cấp, đặc biệt ở dòng chó Labrador.

• Dấu hiệu: nôn, tiêu chảy, vàng da – mắt – lợi.

d. Đông Máu

• Một số NSAID (như aspirin) làm rối loạn đông máu → dễ bầm tím, xuất huyết.

5. Những con vật có nguy cơ cao khi dùng NSAID

• Thú mất nước.

• Thú đang dùng thuốc lợi tiểu.

• Mới được điều trị bằng corticosteroid.

• Có sẵn bệnh gan, thận hoặc tim.

6. Lời Khuyên Bác Sĩ Thú Y Dành Cho Chủ Nuôi 

• Trước khi dùng: nên làm xét nghiệm máu và nước tiểu để đánh giá gan, thận.

• Nếu được kê thuốc, tuân thủ đúng liều và thời gian bác sĩ kê. Không tự ý tăng liều hoặc kéo dài.

• Không dùng chung NSAID với thuốc khác (có thể gây hại thêm).

• Sau khi dùng, theo dõi thú cưng: nếu có dấu hiệu nôn, tiêu chảy, bỏ ăn, chảy máu bất thường → ngưng thuốc và báo bác sĩ ngay.

Hãy liên hệ ngay với EduVET nếu có bất kỳ thắc mắc nào

Tham Khảo Khoa Học

1. Papich MG. Saunders Handbook of Veterinary Drugs. 5th ed. Elsevier; 2020.

2. Lascelles BDX, McFarland JM, Swann H. “Guidelines for safe and effective use of NSAIDs in dogs and cats.” Veterinary Therapeutics. 2005;6(3):237–251.

3. KuKanich B. “Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drugs in Dogs and Cats: A Review.” Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2010;40(6):1065–1087.

4. Plumb DC. Plumb’s Veterinary Drug Handbook. 10th ed. Wiley-Blackwell; 2022.

The post Tác dụng phụ và cách xử lý cần biết khi dùng kháng viêm cho chó mèo appeared first on EduVET.